Leiden haalt 100.000 historische foto’s offline

41

Erfgoed Leiden en Omstreken haalt zo’n 70% van haar online collectie offline: ruim 100.000 anonieme foto’s. Reden daarvoor is een vonnis van de kantonrechter uit 2018. Erfgoed Leiden had 25 anonieme foto’s uit de jaren veertig en vijftig online gezet. Dit is in strijd met de auteurswet en daarom moet zij €75 per geplaatste foto betalen. Leiden is het principieel oneens met dit vonnis en gaat in hoger beroep.

Erfgoed Leiden is van mening dat collecties waar mogelijk vrij toegankelijk en beschikbaar moeten zijn voor iedereen en zet afbeeldingen pas online na gedegen onderzoek. Door het ontbreken van de naam van de fotograaf was Erfgoed Leiden niet in staat om toestemming te vragen voor het online plaatsen.

Niet alleen Erfgoed Leiden is geraakt door dit vonnis. Het kan ook verstrekkende gevolgen hebben voor andere archieven, musea en bibliotheken in Nederland. Zij hebben miljoenen foto’s online staan waarvan vele (nog) anoniem zijn.

De foto’s kunnen vanaf nu wel in de studiezaal bekeken worden.

Delen

41 reacties

  1. Volgens artikel 37 van de Auteurswet vervalt het auteursrecht op een werk “door verloop van 70 jaren, te rekenen van de 1e januari van het jaar, volgende op het sterfjaar van de maker.” Bij een werk gemaakt door een rechtspersoon geldt een tijdsduur van 70 jaren na de eerste publicatie er van.

    • Joost van Koutrik op

      Je mag onder de Auteurswet nog steeds een kopie vragen in de studiezaal voor “eigen oefening, studie of gebruik” (artikel 16b lid 1). Dat recht heb je dus gewoon nog steeds.

  2. Els van der Kanne op

    Auteursrecht is een moeilijke kwestie voor mensen die zich er niet in hebben verdiept. Het vonnis is logisch, helder en in lijn met wat gebruikers van beeldmateriaal moeten weten voordat zonder toestemming van (mogelijke) rechthebbenden beeldmateriaal online wordt gezet. Je zult maar tegen je zin opeens beelden van je eigen familie zien waarvan je vindt dat die nooit zo hadden mogen worden gepubliceerd. Voor nabestaanden van omgekomen mensen kan het ook pijnlijk zijn. Ook privacy kan ermee zijn gemoeid: niet iedereen staat te juichen als zijn/haar vader of moeder opeens ongevraagd online wordt geplaatst.
    Jammer dat niet een link naar het vonnis is gepubliceerd, dan hadden Peter van Es en Netty Shepherd niet zo’n domme reactie geplaatst.

    • Peter Shepherd op

      Ik kan net als Peter en Netty wel wat leukers verzinnen dan het doorploeteren van onleesbaar juridisch jargon, maar als ik jouw samenvatting van het vonnis zo lees kan ik niet anders dan concluderen dat zij volkomen gelijk hebben met hun reactie. Welk schreeuwend onrecht wordt met dit vonnis bestreden? Wat maakt het uit dat misschien iemand z’n overleden oma op zo’n foto staat? De kans dat iemand juist blij wordt van een foto die hij nog niet kende lijkt me een stuk groter. Bovendien kan dan nog eens aan het licht komen wie de fotograaf was.
      Als 100.000 70% is staan er dus nog steeds dik 40.000 online die ik ook al niet ga bekijken. Wat mij stoort is de verkwisting van belastinggeld aan een bullshitonderonsje voor hanige juristen.

      • Eric van 't Groenewout op

        Lees het vonnis: uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBDHA:2018:3768
        Een uitgeverij in Rotterdam beschikt over de rechten op deze foto’s. De uitgever heeft het auteursrecht op dit werk van de in 2000 overleden fotograaf zelf gekocht. Wat Erfgoed Leiden doet is in feite diefstal. Stel: u bent uitgever en u koopt het auteursrecht op een collectie foto’s van een fotograaf. Vervolgens constateert u dat een andere partij diezelfde foto’s online aanbiedt en publiceert.
        Dat u juridisch jargon onleesbaar vindt: dat zal wel, maar het lezen van het zeer leesbare vonnis had u kunnen leren dat de fotograaf met naam en toenaam bekend is. Het gaat ook niet om een bullshitonderonsje voor hanige juristen (beetje gemakkelijk om met zulke stereotypes te smijten), maar om de belangen van een uitgever die in zijn werkzaamheden schade wordt berokkend. Dat Erfgoed Leiden bij Pictoright is aangesloten maakt niets uit. In dit geval is Pictoright niet de partij waarmee het auteursrecht op anoniem werk kan worden afgehandeld. De fotograaf heeft indertijd ervoor gekozen om zijn auteursrecht tegen betaling over te dragen aan de Rotterdamse uitgeverij. Wie dit werk openbaar maakt of in de vorm van afdrukken aan derden ter beschikking stelt (al dan niet tegen betaling), maakt zich schuldig aan schending van het auteursrecht. Pictoright heeft hier allemaal verder niets mee te maken. Als Erfgoed Leiden foto’s van bijvoorbeeld Ed van der Elsken of Anton Corbijn online plaatst, krijgt het ook een claim aan de broek.

        • “Lees het vonnis” is een zeer goed advies. Maar u weet net zo goed als ondergetekende dat veel reaguurders zoiets niet doen. Ze zijn namelijk vrijwel permanent verontwaardigd en boos en willen daaraan uiting geven. Kennis van relevante feiten kan dan hinderlijk zijn. Dat waarheid en werkelijkheid er bovendien niet toe doen hebben ze misschien van de selectief vergeetachtige en creatief fabulerende premier Mark R. geleerd.

          • Een Leids burger op

            Als bijvoorbeeld reaguurder vlakbij mijn eerdere verwijzing goed had gelezen had die kunnen zien dat daarin al eeen link naar het vonnis was opgenomen. Maar dat was
            blijkbaar te veraf voor VLAKBIJ. 🙂
            Het gaat niet alleen om lezen maar vooral juist om begrijpend lezen.

      • Een Leids burger op

        Het ¨schreeuwend onrecht¨ bestaat hier dan ook niet uit nabestaanden die gegriefd zouden zijn maar dat ¨erfgoed leiden¨ zich aan het auteursrecht moet houden. Zie daartoe ook wat leidendigitaal hieronder heeft gezegd.

  3. Roel dijkstra op

    Flauwekul . Ze kunnen het wél . Ze weigeren echter een jaarlijkse vergoeding te betalen aan Pictoright , zeg maar de buma stemra voor fotografen . Dan krijgen ze ook nog een vrijwaring voor individuele claims . Rotterdam weigerde ook , rechtszaak , verloren. Hoger beroep ook verloren . Pakweg 180.000 euro belasting ! geld naar de kloten . Nou ja , naar de advocaten . Ze hadden in rotterdam voor dat bedrag al 18 jaar de regeling kunnen afsluiten . En zo gaat het in leiden ook . Grote juridische kosten en nog geen foto’s online . Sufferds. Maar, de zaak zit dus anders in elkaar Kasmi wordt verteld !

    • Beste Roel, blijkbaar heb jij je niet in het vonnis verdiept. Er wordt al jaren geld betaald aan Pictoright, Maar de persoon die de foto’s heeft gekocht en de aanklacht heeft gedaan werkt niet samen met Pictoright! Met deze uitspraak komt het bestaansrecht van Pictoright in gevaar. Geloof dat Pictoright samen met Erfgoed Leiden in de rechtzaal zat en ze samen werkten!

  4. leidendigitaal op

    eiser] is uitgever te Rotterdam. Hij heeft zich gespecialiseerd in historische foto’s, boeken en prentbriefkaarten over hoofdzakelijk Rotterdam en omgeving. Daarnaast exploiteert [eiser] een antiquariaat waar naast historische foto’s en prentbriefkaarten ook brochures, gidsen en topografische boeken te koop zijn.

    En deze heeft alle rechten gekocht van de desbetreffende fotograaf.

  5. Eric van 't Groenewout op

    Het is een logisch vonnis en het is doodzonde dat Erfgoed Leiden zoveel belastinggeld weggooit:
    “De kantonrechter – verklaart voor recht dat Erfgoed Leiden inbreuk heeft gemaakt op de auteursrechten van [eiser] door zonder zijn toestemming de 25 [R] -foto’s voor het publiek toegankelijk te maken via zijn online beeldbank;
    – veroordeelt Erfgoed Leiden om tegen behoorlijk bewijs van kwijting aan [eiser] een bedrag te voldoen van € 1.875,00 te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 20 oktober 2017 tot de dag van algehele voldoening;
    – veroordeelt Erfgoed Leiden in de proceskosten, tot op heden aan de zijde van [eiser] vastgesteld op € 12.511,23, te vermeerderen met de nakosten begroot op € 131,00 zonder betekening, dan wel € 199,00 in geval van betekening, te voldoen binnen 14 dagen na heden en – en voor zover voordoening van de (na)kosten niet binnen deze termijn plaatsvindt – te vermeerderen met de wettelijke rente over de (na)kosten vanaf 14 dagen na heden tot aan de dag van algehele voldoening.
    – verklaart de beide veroordelingen hiervoor uitvoerbaar bij voorraad;
    – wijst af hetgeen meer of anders is gevorderd.”
    De argumenten zijn duidelijk. Erfgoed Leiden krijgt tik na tik om de oren vanwege de gebrekkige argumentatie en het in gebreke blijven om onderzoek naar de herkomst van de foto’s te doen.
    In dit geval gaat het niet om werk waarvan de herkomst onbekend is: de uitgever heeft Erfgoed Leiden hierop geattendeerd en heeft een schappelijke schikking voorgesteld. Wat mij betreft komt B&W in actie om een einde te maken aan de verkwistende escapades van Erfgoed Leiden. Er is al voor ruim €12.500,- aan gemeenschapsgeld weggegooid. Ook in hoger beroep is het een kansloze exercitie.
    Als “Louis de Boisot” (leuk pseudoniem, de Boisotkade is het vestigingsadres van Erfgoed Leiden) een uitgever of een fotograaf was, en hij zou worden geconfronteerd met exploitatie van foto’s waarvan hij rechthebbende is, had hij ook aan de bel getrokken. Je wordt immers rechtstreeks in je financiële belangen geraakt als anderen jouw werk ongeautoriseerd publiceren of exploiteren.

    • Prachtig dat je je niet in de zaak verdiept hebt. Het gaat hier om briefkaarten van een verdwenen uitgever waarbij er geen namen van de makers op de afbeelding staat. Hoe had jij gedacht dat Erfgoed Leiden de eigenaar van de foto’s uit 1940 en 50 had kunnen achterhalen?

      • Eric van 't Groenewout op

        Ha, ha, beste ‘Bewoner’, ik citeer uit het vonnis. En dan heb ik mij niet verdiept in de zaak? Uit het vonnis blijkt dat Erfgoed Leiden geen enkele actie heeft ondernomen om de rechthebbende(n) te traceren.
        Los van de mogelijkheid of onmogelijkheid daarvan: uitgevers zijn rechtspersonen. Ook als een uitgeverij ‘verdwijnt’, kan het voorkomen dat rechten worden overgedragen aan derden. Ik kan u legio voorbeelden noemen van fotografen die voor specifieke uitgeverijen hebben gewerkt. Die uitgeverijen bestaan vaak niet meer, maar dat betekent niet dat er geen auteursrecht meer op de foto’s berust of dat het auteursrecht van fotograaf op uitgeverij is overgegaan (en dus rechtenvrij is als een uitgeverij ‘verdwijnt’, iets waarop Erfgoed leiden heeft gegokt: dure gok!).
        Het is ook dom van Erfgoed Leiden om te menen dat bij een publicatie, het auteursrecht van fotograaf op uitgever overgaat. Iedere professional weet dat het auteursrecht doorgaans onverkort bij de fotograaf blijft liggen, tenzij hij/zij in vaste dienst van bijvoorbeeld een persbureau heeft gefotografeerd en het auteursrecht is overgedragen.
        De situatie kun je gerust vergelijken met roofkunst. Niet weten waar een schilderij vandaan komt, wil niet zeggen dat het je ontslaat van de plicht om de herkomst te traceren. Kennelijk was het in dit geval zelfs eenvoudig om die herkomst te traceren.
        Als de rechthebbende zich meldt en zwart op wit kan bewijzen rechthebbende te zijn, en ook nog eens met een redelijk schikkingsvoorstel komt, is het m.i. naïef (dat is wel gebleken!) om daarop niet in te gaan. En qua gemeenschapsgeld hoogst onverantwoord. Ook daarom moet de gemeenteraad zich hierover uitspreken als de wethouder dit geld weggooien op z’n beloop laat. Als voormalig directeur van een groot fotoarchief (Maria Austria, A’dam) kan ik de nieuwe wethouder garanderen: auteursrechtelijk staat de eiser sterk, er is volop jurisprudentie, ook in Europees verband. Erfgoed Leiden kan miljoenen in procedures steken (vind ik prima zolang de staf het uit eigen zak betaalt), maar gaat overal onderuit.
        Vraag aan u: wat had u gedaan als u had geïnvesteerd in het auteursrecht van dit beeldmateriaal? Zomaar een gemeentelijke overheidsinstelling als Leids Erfgoed er met uw investering vandoor laten gaan? Over deskundigheid gesproken: de uitgever kon dus in de jaren ’80 wél de fotograaf traceren en het auteursrecht regelen en de staf van Erfgoed Leiden niet?
        Uit het offline halen van 100.000 foto’s moet ik opmaken dat deze instantie dus nooit ook maar enig werk heeft gemaakt van het traceren van (mogelijke) rechthebbenden. Een fiasco van formaat.

      • Een Leids burger op

        Citaat uit het Vonnis:”Bij brief van 30 augustus 2016 heeft [eiser] , zonder zich bekend te maken, via zijn advocaat, Erfgoed Leiden erop geattendeerd dat inbreuk werd gemaakt op zijn auteursrechten door zonder zijn toestemming bepaalde foto’s op te nemen en raadpleegbaar te maken door middel van de beeldbank. Daarbij is Erfgoed Leiden verzocht te
        bevestigen dat hij bereid was om in overleg te treden over een redelijke vergoeding voor het gebruik van de desbetreffende foto’s. Nadat een reactie van Erfgoed Leiden uitbleef, heeft [eiser] , bij brief van 5 oktober 2016, ZICH BEKEND GEMAAKT, een overzicht van de 25 door hem bedoelde foto’s verschaft en een deel van de overeenkomst tussen hem en [R] meegezonden.” ( R was de fotograaf.)
        .
        Kortom: het was Erfgoed Leiden dus bekend dat er een rechthebbende was hoor…..

    • Dat soort organisaties zouden totaal geen rechten mogen hebben. Het gaat in tegen het beleid van de laatste 20 jaar om zoveel mogelijk archief materiaal te digitaliseren en online te brengen. Voor de bevolking. Voor niets. Dat is overheidsbeleid geweest.

      Gelukkig is er nog Pinterest: vele leuke fotos zijn gepind, en staan dan al op de servers van Pinterest als is de oorspronkelijke link al weggehaald. Tijd voor een Google Books project – die book publishers tegen wil en dank dwong boeken te gaan delen met een breder publiek – voor dit soort fotos. Net als met muziek, films, boeken: time for disruption. Als DINO’s niet willen veranderen dwing je ze.

      • K. Winter op

        U haalt een aantal dingen door elkaar. Het is inderdaad overheidsbeleid om zoveel mogelijk documenten en historisch beeldmateriaal digitaal te publiceren. Dat laat onverlet dat er in een aantal gevallen rechthebbenden zijn en de rechten van fotografen en uitgevers kunnen niet zomaar 1 2 3 overboord worden gegooid. Stel dat de overheid vindt dat om het lezen te bevorderen, literatuur gratis moet worden gepubliceerd: ik vermoed dat Tommy Wieringa of Conny Palmen niet lopen te juichen als hun werk gratis wordt gepubliceerd.
        Dit geldt ook voor fotografen en uitgevers. In dit geval (zie onder voor de link naar de Volkskrant) heeft een kleine uitgever een naar eigen zeggen aanzienlijk bedrag aan een op dat moment nog levende fotograaf betaald en daarmee diens archief en auteursrecht overgenomen. Dit kan niet zomaar met voeten worden getreden.
        Time for disruption roept u. Als het gaat om muziekopnamen uit 1920 of boekpublicaties uit 1840: helemaal niet nodig, dat is al rechtenvrij. Als het gaat om muziek van Rolling Stones: waarom zou dat opeens rechtenvrij moeten zijn? Waar trekt u de grens? En als Pink Floyd beslist om opnamen niet digitaal ter beschikking te stellen: waarom zou die band dat niet zelf mogen beslissen. Het is hun werk. En waarom zouden de foto’s waarover het in dit artikel gaat gratis gepubliceerd mogen worden? Dat is toch broodroof van een bona fide uitgever? De uitgever steekt geld in het aanschaffen van de collectie, het archiveren, conserveren en digitaliseren.
        De dino’s uit de muziekindustrie verdienen inmiddels meer dan ooit met digitale platforms. Artiesten daarentegen verdienen veel minder aan streamings. De keerzijde: voor een beetje concert betaal je al snel €100,- of meer. De consument die van U2 houdt, is per definitie veel duurder uit dan vroeger als hij of zij ook naar een concert gaat. Concertkaartjes zijn geëxplodeerd en je kunt stellen dat daardoor de muziek – in concertvorm – minder toegankelijk is geworden. Voor geen zicht stoelen worden in de Arena bedragen van meer dan €100,- gevraagd. Vooruit, Ajaxfans zijn bij geen zicht plaatsen beter uit maar wie U2 wil zien, voelt zich terecht bestolen.
        Wat is er mis met uitgevers die moeite, tijd en geld steken in het traceren van fotocollecties en (nog volop levende) rechthebbenden en collecties opkopen? Van negatieven kun je betere afdrukken maken dan van oude ansichtkaarten. Anders dan het Leids archief: deze uitgever publiceert historische boeken.
        100.000 foto’s online zetten: klinkt indrukwekkend, maar juist de in historisch beeldmateriaal gespecialiseerde uitgevers komen met publicaties die archieven nooit zullen publiceren, denk aan historische fotoboeken over de blauwe tram, specifieke treintypes, schepen, marine, havens, koninklijk huis, kastelen, historische pornografie en architectuur. Om deze uitgevers als dino’s te bestempelen: dat is kortzichtig en onverdiend, juist deze uitgevers hebben vaak belangrijk beeldmateriaal veiliggesteld. En als de Rotterdamse uitgever in kwestie een boek had willen publiceren met beeldmateriaal uit het Leids archief, had hij daarvoor het archief moeten betalen.

      • Marcellus_B op

        Patrick snapt zichzelf als socialist niet meer:
        pleiten om al het eigendoms- en auteursrecht op te heffen, om in de volgende zin al dat spul in eigendom van de grootste van het groot-kapitaal, nl. Google, te geven.

  6. Een Leids burger op

    Uit het vonnis blijkt ook nog eens dat de overdracht van auteursrechten al in 1982 had plaatsgevonden en erfgoed leiden daarvan op de hoogte was.
    .
    Citaat uit het vonnis:¨De gehanteerde standaardvergoeding van € 75,00 per foto en bepleit dat deze vanwege omstandigheden moet worden verhoogd tot € 112,50 per foto.
    Voorts heeft [eiser] erop gewezen dat het door hem gevorderde bedrag veel lager is dan wat hij volgens de tarievenlijst van Stichting FotoAnoniem voor digitaal gebruik had kunnen vragen, te weten tussen € 180,80 en € 780,00 per foto.¨
    .
    Kortom:erfgoed Leiden had het allang op een accoordje kunnen gooien met de eiser. Dan had ze goedkoper uit geweest.

  7. Marcellus_B op

    Het was even leuk en vaak ook nog interessant, maar nu duidelijk is hoe deze club ambtenaren omgaat met het eigendom en auteursrecht van niet-ambtenaren, betekend dit dus dat er niets meer in bruikleen of zelfs ter inzage naar Erfgoed Leiden e.o. gaat.

  8. Al met al. Heb je veel geld, koop dan zoveel mogelijk oude foto’s. Vraag dan een belachelijk hoog bedrag zodat iedereen er van kan genieten of hiervan kan leren. Heb je als kind een spreekbeurt en je toont een foto(kopie), tik dan 50 euro af. Let wel ik ben voor auteursrechten op foto’s maar voor redelijke prijzen voor waar je voor gebruikt Helaas krijg je na deze uitspraak het gelijk van de graaiers en ben ik bang wat de toekomst ons gaat brengen.

    Erger mij trouwens ook aan enkele personen met hun reacties. Van zie mij gelijk hebben, ik weet het beter en minachting naar anderen die een reactie hebben geplaatst.

  9. Marcel Ouwehand op

    En in negen van de tien gevallen waar het na overlijden van de fotograaf tot een rechtzaak komt, zal dat tegenwoordig gedaan worden door een bedrijf of organisatie die de rechten ooit heeft (voor weinig) opgekocht danwel heeft opgeeist. De fotograaf werd er destijds niet financieel wijzer van.

    Ja, beste meneer of mevrouw Brouwer. Ik begrijp uw bezorgdheid. Tijden veranderen en iedereen wil tegenwoordig makkelijk en snel geld verdienen. Wij zullen in de toekomst hieraan terug denken als we dan voor alles onze portemonnee/card moeten trekken. De Leidse burger is wat kortzichtig. Denk dat hij/zij een belang hierin heeft omdat hij/zij zeer fel op reacties reageert. Redelijk, ja ik weet wel beter ….

    Wat betreft de opmerking van mevrouw van der Kanne, vind ik dat wat vergezocht. Ik respecteer trouwens uw mening net zoals u dat zo te zien ook doet. Destijds,we spreken over lang geleden, werd er vaak op vrijwillige basis en met toestemming geportretteerd voor een fotograaf. Ik denk dat zij graag had gezien, dat iedereen op een foto wordt geblurd en hier van de fotograaf ook nog een vergoeding voor krijgt. Misschien wat voor een volgende rechtzaak?

Je bent nu offline