Moestuinders gezocht voor burgerwetenschap: van bodem naar darm

“Er zijn al veel onderzoeken die een link laten zien tussen de bodem en planten,” zegt microbioloog Marieke Elfferich van onderzoeksconsortium Soils2Guts. “Wij kijken naar de bodem als bron van voedingsstoffen en micro-organismen die de kwaliteit van het gewas kunnen beïnvloeden.”

Bij dit project zijn niet alleen wetenschappers betrokken, maar nodigt Soils2Guts burgers uit actief deel te nemen aan het onderzoek. “Het is echt een citizen science-project,” zegt bestuurskundige Shana Hepping. Zij zoekt moestuinders die de bodem van hun eigen tuin willen onderzoeken. “Dat geeft een heel ander perspectief dan onderzoek op bijvoorbeeld het boerenland.”

Peultjes
De vraag die centraal staat bij Soils2Guts is of de bodem waarin groenten groeien de gezondheid in de darmen van de mensen die deze groenten eten beïnvloeden. En daarvoor roepen de onderzoekers de hulp in van moestuinders. Deelnemers ontvangen een pakket met zaden van peultjes en instructies. Vanaf april gaan de zaden de grond in.

Later in het seizoen verzamelen de onderzoekers monsters van de planten en de bodem waarin ze zijn gegroeid. “We nemen die monsters mee naar het lab,” zegt Elfferich. “Daar kijken we naar het microbioom in de peultjes en in de bodem, maar ook naar de chemische samenstelling van het gewas.”

Smaaktest
De onderzoekers komen de monsters zelf ophalen om ervoor te zorgen dat alles op dezelfde manier wordt verzameld. “Zo weten we zeker dat de peultjes niet al een week eerder zijn geplukt en ergens in een envelop zijn verdwenen,” zegt Elfferich.
Naast het laboratoriumonderzoek staat er ook een smaaktest op het programma. Op 4 juli organiseren de onderzoekers een oogstfestival waar deelnemers hun peultjes samen proeven.

“Er is niks wat je hoort te proeven,” zegt Hepping. “We gaan vooral kijken naar de verschillen tussen tuinen en misschien zelfs tussen verschillende grondsoorten.” Smaak kan namelijk veel zeggen over wat er in een plant zit. Volgens Elfferich spelen stoffen als suikers, aminozuren en antioxidanten daarbij een belangrijke rol. “Antioxidanten dragen bijvoorbeeld bij aan een diepere of licht bittere smaak.” “Dat soort stoffen worden vaak geassocieerd met een ‘goede’ smaak.”

Onderbroek
In het pakket zit nog een opvallend onderdeel: een katoenen onderbroek die tijdelijk in de tuin begraven moet worden. Het klinkt vreemd, maar er zit een logische reden achter. “De mate waarin de onderbroek wordt afgebroken zegt iets over de microbiële activiteit in de bodem,” zegt Elfferich. “Hoe meer er wordt afgebroken binnen twee maanden, hoe actiever het bodemleven is.”

Op dit moment zijn er al een aantal aanmeldingen. De onderzoekers hopen dat aantal nog uit te breiden. “Woon je in de omgeving van Leiden of Den Haag, meld je dan vooral aan,” zegt Elfferich. “Op onze website staat alle informatie.” Volgens Hepping krijgen deelnemers er ook iets voor terug. “Mensen krijgen inzicht in hun eigen bodem. Wat zit er eigenlijk in je grond, en hoe gezond is die?”

Aanmelden kan nog tot 15 maart via de website van Soils2Guts.

Kennismakers Olivia Holtey en Isis Vreeling in gesprek met Marieke Elfferich en Shana Hepping van Soils2Guts.

*Kennismakers is een programma over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie, elke dinsdagavond om 19.00 uur op Sleutelstad.nl. Voor nieuwsgierige mensen.

Gezondheid Leiden Natuur Onderwijs Wetenschap Kennismakers