Kunstwerk 'Ode aan de Stijl' behouden, maar voor Leiden verloren

De gemeente Leiden gaat het monumentale kunstwerk ‘glas-in-beton’ van Jan Meine Jansen niet aanwijzen als beschermd gemeentelijk monument. Dat heeft het college van burgemeester en wethouders besloten. Een verzoek daartoe was eerder ingediend door de Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) en Erfgoedvereniging Heemschut.

“Het college heeft besloten om het verzoek af te wijzen”, staat in een brief aan de raad. Volgens het college zijn de waarden van het kunstwerk zoals die eerder werden benoemd in een onafhankelijk advies uit 2011 niet meer in dezelfde mate van toepassing. Het werk ontleende veel van die waarden aan de plek in het inmiddels gesloopte voormalige belastingkantoor. “Door die sloop is het zijn oorspronkelijke context kwijt.”

Herplaatsing
In 2023 is gekeken of het kunstwerk een nieuwe plek zou kunnen krijgen in het Morspoortgebied. De mogelijkheid tot behoud was er wel, maar alleen als de HVOL en de erfgenamen van de kunstenaar zouden zorgen voor de benodigde financiële middelen en een geschikte openbare plek voor herplaatsing. Een fondsenwerving bracht onvoldoende op en volgens het stadsbestuur gaat het inpassen van het kunstwerk zoveel kosten dat het niet haalbaar is. Ook is er nog steeds geen geschikte plek en duurt het nog jaren voor het herplaatst zou kunnen worden als zo’n plek alsnog wordt gevonden. Al die tijd moet het reusachtige kunstwerk worden opgeslagen. Ook daarmee zijn hoge kosten gemoeid.

Vernietiging
De HVOL is teleurgesteld dat de monumentstatus niet wordt toegekend aan het glas-in-beton kunstwerk ‘Ode aan de Stijl’, zoals het heet. “De fondsenwerving mislukte mede door dit besluit en ook de opslag die we hadden geregeld al dit voorjaar vervalt. De gemeente wil het kunstwerk afstoten, waardoor vernietiging dreigde”, laat voorzitter Gerda van den Berg van Oud Leiden  namens haar bestuur weten.

De HVOL tekent geen bezwaar aan, maar zoekt naar mogelijkheden om het kunstwerk in ieder geval te behouden. “De enige nog levende zoon van de kunstenaar wil het kunstwerk van de gemeente overnemen en Erfgoedvereniging Bond Heemschut biedt opslag en inzet aan om elders herplaatsing te realiseren. HVOL betreurt het verlies voor Leiden maar is blij met deze samenwerking.”

Verloren
Sinds 2018 zet de Historische Vereniging Oud Leiden zich in voor behoud en herplaatsing van het kunstwerk uit 1966. Met een monumentstatus had de HVOL de fondsenwerving voor behoud van het kunstwerk een nieuwe impuls willen geven. “Herplaatsing is een kostbare zaak en verschillende fondsen stellen een monumentstatus verplicht.” De HVOL betreurt het dat het werk hierdoor weliswaar behouden blijft, maar voor Leiden verloren gaat. “Het hoort echt bij de stad waar De Stijl is opgericht.”

Cultuur Leiden Kunstwerk Glas-in-Beton