SPEXone kijkt van bovenaf naar klimaatverandering

Hoog boven de aarde, waar het menselijk oog niet reikt, draait een glanzend instrument onvermoeibaar zijn rondes om een van de grootste vragen van deze tijd te helpen beantwoorden: wat gebeurt er met ons klimaat? De SPEXone meet daarvoor de hoeveelheid fijnstof.

Vierhonderd jaar wetenschapsgeschiedenis komt tot leven in vijf bijzondere objecten in Rijksmuseum Boerhaave. Conservatoren vertellen over hun favoriete topstuk uit de collectie. In deel één staat de SPEXone centraal, de keuze van Bart Grob, conservator moderne wetenschap.

Meetinstrument
De SPEXone oogt als een futuristisch kunstwerk, strak, glanzend en technisch verfijnd, maar achter dat blinkende uiterlijk schuilt een cruciale missie. “Het is een meetinstrument dat is meegegaan met een satelliet voor klimaatonderzoek,” legt Grob uit. “Het apparaat bevindt zich ver buiten de aarde, in de hogere lagen van de atmosfeer, waar het fijnstof meet.”

Dat fijnstof speelt een complexe rol in het klimaatsysteem. “En juist daar wringt het”, zegt Grob. “We willen begrijpen wat voor invloed dat fijnstof heeft op de opwarming of juist afkoeling van de aarde. Dat weten we namelijk nog steeds niet precies.”

Warmte
Die onzekerheid heeft grote gevolgen. Fijnstof kan zonlicht weerkaatsen en zo een verkoelend effect hebben, maar het kan ook warmte vasthouden en juist bijdragen aan opwarming. “De balans tussen die effecten is nog onduidelijk. En dat is van enorme invloed op onze klimaatvoorspellingen én op de keuzes die we maken om klimaatverandering aan te pakken.”

Wie zelf deze SPEXone wil bewonderen, kan terecht in Rijksmuseum Boerhaave.

Dit is deel 1 van de serie: wetenschapsgeschiedenis in vijf bijzondere objecten voor het programma Kennismakers.
Kennismakers is een programma over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie, elke dinsdagavond om 19.00 uur op Sleutelstad.nl. Voor nieuwsgierige mensen.