'Vloed' onderzoekt de diepere lagen van onze grond

Wat ligt er eigenlijk onder de stenen waar we dagelijks overheen lopen? Voor kunstplatform Vloed is dat veel meer dan alleen zand of modder. Op zaterdag 18 april opent in de Art Hub aan het Papegaaisbolwerk in Leiden de nieuwe tentoonstelling ‘Onder het plaveisel, het strand’. Een expositie die uitnodigt om stil te staan bij de waarde, de geschiedenis en de verhalen van de grond onder onze voeten.

De titel van de show is een directe verwijzing naar de Franse studentenprotesten eind jaren ’60: Sous les pavés, la plage. “Zij gebruikten die beeldspraak om zich af te zetten tegen vaste structuren en patronen”, legt curator Anika van de Wijngaard uit. “Voor ons staat het plaveisel voor de vastgeroeste kaders en het strand voor het speelse, het nieuwe en het onderzoekende. We halen de bovenlaag weg om te zien wat daaronder schuilgaat.”

Landverovertje
De tentoonstelling brengt het werk samen van drie kunstenaars: Jos Agasi, Okki Poortvliet en Frances Rompas. Alledrie kregen zij van Van de Wijngaard de vraag: Wat is voor jou de betekenis en de waarde van grond? Voor kunstenaar Jos Agasi leidde die vraag hem terug naar zijn jeugd op de Utrechtse Heuvelrug. “Ik ben opgegroeid in de bossen van Driebergen. Als kind speelde ik daar ‘landverovertje’, een soort mini-geopolitiek in de achtertuin”, vertelt Agasi.

Voor de expositie keerde hij terug naar die plek om de grond en de wortels van vliegdennen vast te leggen. “Ik heb een ruimtelijke scan gemaakt van de plek waar mijn herinnering zit. Dat vertaal ik nu naar een videowerk waarin die omgeving op een abstracte manier weer tot leven komt.”

Wortels
Naast het fysieke aspect van grond speelt ook de spreekwoordelijke ‘vaste grond’ een rol. Frances Rompas onderzoekt in haar werk haar familiegeschiedenis. Die voert naar de Minahasa op het Indonesische eiland Sulawesi. Zij duikt in de mythe van oermoeder Lumimuut. Van de Wijngaard: “Frances laat zien dat verhalen en mythen ook een vorm van grond kunnen bieden, zeker als je niet bent opgegroeid op de plek waar je wortels liggen.”

Okki Poortvliet, eveneens filmmaker, brengt de menselijke stem naar voren. Zij interviewde haar grootmoeder uit het Drentse Klazienaveen – wiens moeder nog turfstapelaar was – en sprak daarnaast internationale studenten uit onder meer China en Zuid-Afrika. Al deze perspectieven op het woord ‘grond’ komen samen in een audio-installatie.

Kadaster
Hoewel de expositie sterk insteekt op persoonlijke verhalen, raakt zij ook aan maatschappelijke thema’s als grondbezit en schaarste. “We vinden het heel normaal dat we een Kadaster hebben en dat grond van iemand is”, zegt Van de Wijngaard. “Maar we willen dat juist bevragen. Hoe kunnen we grond meer delen? Moet alles wel volgebouwd worden met datacenters of huizen, of is er ook ruimte voor het ‘wilde’ en het publieke?”

Opening
Nieuwsgierig naar wat er onder het plaveisel ligt? De opening van de expositie vindt plaats op zaterdag 18 april om 16.00 uur bij de Art Hub op het Papegaaisbolwerk in Leiden. Naast het werk van de drie kunstenaars is er tijdens de opening een performance van platform ‘Mensen Zeggen Dingen’.

De tentoonstelling is onderdeel van het overkoepelende project Vloed, waarin kunstenaars en publiek samen actuele thema’s onderzoeken. Op de website van Vloed staat meer informatie.

Jos Agasi en Anika van de Wijngaard over tentoonstelling ‘Onder het plaveisel, het strand’.

Cultuur Leiden