De weg kwijt in je eigen buurt: Leidse psychologen onderzoeken waarom

De weg naar de supermarkt al tientallen keren gelopen en tóch niet weten welke kant je op moet? Voor sommige mensen is verdwalen geen incidenteel probleem. Leidse psychologen gaan onderzoeken waarom er mensen zijn die zelfs in hun eigen buurt nauwelijks de weg kunnen vinden.

Het verschijnsel heet Developmental Topographical Disorientation (DTD). Mensen die hier last van hebben, hebben geen hersenletsel of andere duidelijke neurologische aandoening, maar hebben wél grote moeite met navigeren. Uit eerdere onderzoeken blijkt dat mogelijk 3 tot 25 procent van de bevolking in meer of mindere mate met DTD te maken heeft. Hoe groot de groep precies is, is nog onduidelijk.

Neurowetenschapper Judith Schomaker van de Universiteit Leiden heeft voor het onderzoek een NWO-X-beurs gekregen. Samen met collega’s Ineke van der Ham en Dietsje Jolles gaat ze onderzoeken wat er in de hersenen gebeurt bij mensen die gemakkelijk of juist heel moeilijk hun weg vinden. Daarbij kijken ze specifiek naar het vermogen om een soort mentale kaart van de omgeving te maken.

Atopia
Voor het onderzoek voeren proefpersonen navigatietaken uit terwijl hun hersenactiviteit met een MRI-scanner wordt gemeten. De onderzoekers hopen zo te ontdekken hoe zo’n mentale kaart in de hersenen ontstaat en waarom dat proces bij sommige mensen minder goed verloopt.

De Leidse onderzoekers gebruiken voor een specifieke vorm van ernstige navigatieproblemen de term ‘Atopia’. Mensen met Atopia kunnen bijvoorbeeld herkenningspunten in hun omgeving wel onthouden, maar hebben moeite om te bepalen hoe die plekken zich ruimtelijk tot elkaar verhouden.

Lowlands
Voor een deel van het onderzoek zochten de wetenschappers het onlangs buiten het laboratorium. Tijdens Lowlands konden bezoekers een ‘Space Maze’ doorlopen. Daarmee onderzochten Schomaker en haar collega’s hoe mensen een nieuwe omgeving leren kennen en daar vervolgens hun weg in vinden.

Het onderzoek moet uiteindelijk niet alleen meer duidelijkheid geven over waarom sommige mensen voortdurend verdwalen. De onderzoekers hopen de opgedane kennis ook te kunnen gebruiken om mensen met navigatieproblemen beter te leren hun weg te vinden.

Leiden Wetenschap