Elf Leidse onderzoekers krijgen beurs van maximaal 850.000 euro

Elf onderzoekers van de Universiteit Leiden en het LUMC krijgen een Vidi-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Per onderzoeker gaat het om maximaal 850.000 euro. Met het geld kunnen zij hun eigen onderzoekslijn verder ontwikkelen en een onderzoeksgroep opzetten of uitbreiden. De onderzoeken lopen uiteen van het eerder herkennen van auto-immuunziekten tot de gevolgen van pestuitbraken en het ontstaan van bouwstenen van leven in de ruimte.

Vier van de beurzen gaan naar onderzoekers van het LUMC. Rachel Knevel wil met computermodellen vroege signalen van reumatische auto-immuunziekten herkennen. Die ziekten beginnen vaak al jaren voordat de eerste duidelijke klachten ontstaan. Door onder meer huisartsbezoeken, bloeduitslagen en medische aantekeningen te analyseren, hoopt zij de ontwikkeling ervan eerder in beeld te krijgen.

Biotechnologie
Maartje Huijbers onderzoekt waarom de ernst van auto-immuunziekten en de reactie op behandelingen zo sterk verschillen tussen patiënten. Vincent van Unen richt zich op de ziekte van Crohn en colitis. Hij wil achterhalen waarom de darm bij veel patiënten ontstoken blijft, ondanks behandeling. LUMC-onderzoeker Luuk Loeff bestudeert hoe bacteriën binnendringende virussen herkennen aan de structuur van hun DNA. Die kennis kan op termijn bijdragen aan toepassingen in de biotechnologie.

Sterren
Chemicus Marta Artola Perez de Azanza ontwikkelt moleculen waarmee onderzoekers beter kunnen begrijpen hoe eiwitten functioneren. Dat kan nieuwe mogelijkheden bieden voor het ontwerpen van geneesmiddelen, waaronder antibiotica. Natuurkundige Kaveh Lahabi wil een microscoop bouwen die zichtbaar maakt hoe elektronen zich in kwantummaterialen gezamenlijk als een golf gedragen. Thanja Lamberts onderzoekt met computersimulaties hoe kosmische straling chemische reacties veroorzaakt in het ijs op stofdeeltjes tussen sterren. Dat moet helpen verklaren hoe bouwstenen van planeten en leven ontstaan.

Pest
Archeoloog Rachel Schats onderzoekt hoe pestuitbraken tussen 1350 en 1850 het leven in Nederland beïnvloedden. Met menselijke resten, oud DNA en historische bronnen brengt zij in kaart wie overleed en hoe ziekte, leefomstandigheden en ongelijkheid samenhingen. Haar collega Jennifer Swerida onderzoekt hoe gemeenschappen in het huidige Oman zich aanpasten aan onvoorspelbare omstandigheden in de woestijn. Psycholoog Anne Urai bestudeert of verwachtingen over veranderingen in sociale normen mensen kunnen aanzetten tot klimaatactie.

Annachiara Raia onderzoekt hoe verhalen reizen tussen de eilandgemeenschappen van Lamu, Madagaskar en Java. Daarbij staat onder meer het ruim drieduizend jaar oude verhaal van Jozef centraal.

Leiden Wetenschap