Ilja Leonard Pfeijffer in gesprek met Leidse studenten over democratie

Voor zijn nieuwe essaybundel ‘Absolute democratie’, slaat schrijver en poëet Ilja Leonard Pfeijffer de boekhandels over. Hij wil het gesprek aangaan. Volgens zijn analyse staan onze democratische vrijheden namelijk op het spel. Dat deed hij woensdagavond met studenten in Leiden.

Op het stadhuisplein draait Pfeijffer, die een lange grijze bontjas draagt, nog een shagje. De schrijver heeft een lange geschiedenis met Leiden, waar hij promoveerde en nog altijd een huis heeft. “Als ik in Nederland ben, ben ik daar. Ik voel me nog steeds Leidenaar.” Het is geen toeval dat hij hier, een dag na het verschijnen van ‘Absolute democratie’, met een publiek van mbo-, hbo- en wo-studenten samenkomt. “Als ik met deze generatie praat, dan praat ik met de toekomst.”

En juist die toekomst staat op het spel, wordt duidelijk uit de vijftig essays die Pfeijffer schreef in de Vlaamse krant De Morgen. Daarin analyseerde hij de gebeurtenissen in de wereldpolitiek gedurende de afgelopen twee jaar. Manager Michaël Roumen vertelt over het project: “Het idee was om vanuit Genua, waar Ilja woont, de politiek van continentaal Europa en Amerika te analyseren.” De conclusie van die analyse werd de titel van de essaybundel. “De rode draad door zijn essays is de absolute democratie.”

Verslaggeefster Annelies Ruijs spreekt met schrijver Ilja Leonard Pfeijffer, zijn manager en twee bezoekers.

Twee kampen
Volgens Pfeijffer zijn er twee opvattingen over de democratie die tegenover elkaar zijn komen te staan. De constitutionele democratie, gebonden aan de regels van de rechtsstaat, wordt uitgedaagd door het idee van de absolute democratie, waarin de kiezer allesbepalend is. “In een absolute democratie krijgt de winnaar van de verkiezingen een vrijbrief om te doen wat die wil. Dit ontaardt razendsnel in een dictatuur van de meerderheid.”

Volgens aanhangers van de absolute democratie is het ‘ondemocratisch dat de winnaar van de verkiezingen zich beperkt ziet door regeltjes van de grondwet, uitspraken van onverkozen rechters of de Raad van State’, zegt Pfeijffer. Beide kampen vinden van zichzelf dat ze democratisch zijn, en de ander niet. “Het is als een gesprek tussen pyromanen en brandweermannen, die het er volledig over eens zijn dat het huis in brand staat”, zegt Pfeijffer in de zaal met studenten.

Pim Lammers is een van die studenten. Hij studeert Geschiedenis en werd groot fan van de schrijver na het lezen van zijn historische roman Alkibiades. “Daar schemerde al haarfijn in door dat Pfeijffer goed snapt hoe de hedendaagse democratie werkt.” Pfeijffer legt uit dat hij Alkibiades, over het verval van democratie in het oude Athene, schreef met dezelfde motivatie als zijn essays: “Ik zag dat in het oude Griekenland allerlei fenomenen herkenbaar zijn voor vandaag de dag. Dit boek is eigenlijk deel twee.”

Betrokken jongeren
Ook studenten van mboRijnland zijn in het publiek vertegenwoordigd. Sofie Jansen en Milo Laceulle maakten de de Leidse podcast ‘Politiek dichterbij’ bij Studio Moio. Ze vinden het belangrijk dat jongeren zich bij de democratie betrokken voelen. “Mij was vanavond nog niet helemaal duidelijk wat we er zelf aan kunnen doen, maar ik vind het belangrijk dat we het gesprek levendig houden met dit soort bijeenkomsten”, zegt Laceulle na afloop van het evenement.

Wethouder Wietske Veltman (D66) kwam na afloop van het gesprek het podium op om Pfeijffer te bedanken. Ze vroeg hem naar zijn advies. “Heb de moed om impopulair te zijn”, is daarop het antwoord van Pfeijffer, die eerder in zijn pleidooi waarschuwde voor het uitstellen van noodzakelijke politieke besluiten uit angst om populariteit bij de kiezer te verliezen.

Dan raakt Pfeijffer zichtbaar geëmotioneerd wanneer hij de studenten bedankt voor hun komst. “De betrokkenheid van al die jonge mensen raakte me”, vertelt hij eenmaal buiten. Zijn boek mag een waarschuwing zijn voor wat gaat komen, toch sluit hij de avond hoopvol af. “Als deze mensen de toekomst zijn, dan heb ik vertrouwen in die toekomst.”

(Foto’s: Annelies Ruijs)

Cultuur Leiden Maatschappij