Pontons keren terug op 3 oktober, maar niet bij Stadhuisplein

Leidens Ontzet is vorig jaar veilig, beheersbaar en feestelijk verlopen. Dat schrijft wethouder Prescillia van Noort in een brief aan de gemeenteraad naar aanleiding van de evaluatie van de viering van 2 en 3 oktober. “Het aantal incidenten bleef beperkt en openlijk geweld kwam nauwelijks voor. Dat is een resultaat waar wij als stad trots op mogen zijn.”

De samenwerking tussen de gemeente, de 3 October Vereeniging, politie, brandweer, hulpdiensten, horeca en overige organisatoren is goed verlopen zo blijkt verder. Het alcoholverkoopverbod in de openbare ruimte en de organisatie van het jongerenfeest op 2 oktober hebben ook bijgedragen aan een rustiger verloop van het evenement.

Hulpdiensten en handhavers geven aan dat er sprake was van minder zware incidenten, minder zichtbaar alcoholgebruik in de openbare ruimte en een schoner straatbeeld. Van Noort: “Tegelijkertijd blijft het lastig om het exacte effect van afzonderlijke maatregelen vast te stellen. Wel laat de evaluatie zien dat de gerichte maatregelen hebben bijgedragen aan een beter beheersbare sfeer tijdens het evenement.”

Wethouder Prescillia van Noort vertelt over de evaluatie van Leidens Ontzet 2025 en de veranderingen bij de komende viering.

Jongerenfeest
Het jongerenfeest op het terrein van Lugdunum is succesvol verlopen. Het doel was om jongeren vanaf 14 jaar een eigen plek te geven en zo de overlast van deze groep in de stad te beperken. “Dat is geslaagd”, blijkt uit de evaluatie. “Het evenement op 2 oktober was volledig uitverkocht. De gemiddelde leeftijd van de bezoekers lag 16 jaar en is binnen de tent zonder ernstige incidenten verlopen. Een deel van de jongeren arriveerde onder invloed. Die werden om die reden dan geweigerd.

Drukte
Een aantal heel drukke plekken tijdens de viering van Leidens Ontzet waren ook nu weer de omgeving van de Kippenbrug bij de Aalmarkt, de Vismarkt en het Rapenburg bij de cafés Barrera, de Keizer en l’Espérance. Met name de Kippenbrug en het Rapenburg zijn als kritische punten benoemd. Dat heeft ermee te maken dat de beschikbare ruimte daar ruimte in combinatie met podia, horeca en publieksstromen beperkt is.

Voor de komende viering gaat de gemeente op die plekken de looproutes aanpassen en ook opnieuw kijken naar de plekken voor de podia, zodat bezoekersstromen beter worden verdeeld.  “Hiermee zetten wij een volgende stap in professioneel crowdmanagement dat past bij de schaal en uitstraling van het evenement”, aldus Van Noort in haar brief.

Pontons
Bij de Kippenbrug en mogelijk ook op andere plekken keren pontons op het water terug om meer ruimte te creëren op drukke plekken. Die komen volgens wethouder Van Noort in elk geval niet ter hoogte van het stadhuis. Daar werden ze in het verleden weggehaald, omdat ze juist zorgden voor te veel drukte in een klein gebied.

Feestzones
In 2025 werd voor het eerst geëxperimenteerd met een zoneaanpak in de binnenstad. Ook dat is gericht op efficiënter crowdmanagement, betere spreiding van bezoekersstromen en een doelmatiger gebruik van de openbare ruimte. “De bezoekers merken daar als het goed is niks, van, het gaat vooral om onderlinge afspraken tussen de horeca voor wat betreft tijdstippen van optredens”, legt van Noort uit. “Zo voorkomen we dat er op het ene moment van alles tegelijk wordt geprogrammeerd en er op een ander moment maar weinig te doen is.” Ook moeten de zones kostenbesparend werken, omdat bijvoorbeeld toiletvoorzieningen en beveiliging gezamenlijk kunnen worden ingekocht.

Weekendeditie
Leidens Ontzet valt dit jaar op vrijdag en zaterdag. Daardoor wordt gerekend met flink wat extra bezoekers in de stad. Van Noort schat in dat er zo’n 50.000 mensen extra op het feest afkomen, die bovendien langer blijven. Van Noort: “Crowdmanagement, toezicht en handhaving worden afgestemd op een mogelijke toename van bezoekers en piekbelasting in de binnenstad. Daarbij gaat ook speciale aandacht uit naar de bescherming van kwetsbare doelgroepen, zoals jongeren. Dat doen we onder meer door het organiseren van een veilige en beheersbare locatie voor het jongerenfeest.”

Plasdiscriminatie
De gemeente belooft verder dat er werk wordt gemaakt van inclusieve toiletvoorzieningen die voor iedereen gratis toegankelijk zijn. Daar is vorig jaar in de gemeenteraad over gesproken naar aanleiding van vragen van de VVD Leiden. Raadslid Tom Leest pleitte voor gratis sanitaire voorzieningen voor vrouwen tijdens de viering van Leidens Ontzet. “Er is nu  sprake van plasdiscriminatie“, zo hield hij zijn collegeraadsleden voor. “Mannen kunnen gratis terecht bij plaskruizen, terwijl vrouwen moeten betalen om naar de wc te gaan.”

“Er wordt ingezet op voldoende en beter gespreide sanitaire voorzieningen waaronder gelijkwaardige m/v/x toiletvoorzieningen”, belooft Van Noort in haar brief. Of dat betekent dat de gratis toiletten er komende viering ook daadwerkelijk voor iedereen zijn, kon de gemeente nog niet laten weten. Wel is duidelijk dat het geld kost. “Dit soort maatregelen hebben net als voorgaande jaren financiële consequenties. Het college legt deze in de loop van 2026 bij het te sluiten beleidsakkoord en programmabegroting aan de raad voor.”

Leiden Maatschappij