Pedagoog Marga Sikkema-de Jong: ‘Digitaliteit is een context waarin kinderen opgroeien’

Kinderen groeien op in een wereld waarin schermen, algoritmen en kunstmatige intelligentie overal aanwezig zijn. Digitale technologie is niet langer alleen een hulpmiddel, maar vormt de omgeving waarin jongeren leren, spelen en met elkaar omgaan. Dat roept volgens pedagoog Marga Sikkema-de Jong belangrijke vragen op.

“Als we nadenken over kinderen en digitaliteit is het belangrijk om te kijken naar de omgeving waarin kinderen opgroeien”, zegt Sikkema-de Jong. “Ik gebruik bewust het woord digitaliteit om aan te geven dat het voor mij geen optelsom is van allerlei tools maar echt een context waarin kinderen opgroeien. Naast gezin, school en cultuur is de digitale wereld een bepalende omgeving geworden.”

Kinderen
Die context verandert de manier waarop kinderen met elkaar omgaan. “De interacties online zijn vaak kortdurend en fragmentarisch. De aandacht is versnipperd. Digitale omgevingen worden bovendien niet vormgegeven uit zorg voor kinderen”, waarschuwt Sikkema-de Jong. “Als je met chatbots in gesprek gaat, zul je merken dat je vaak bevestigd wordt in je gedrag.” Tegenspraak en morele begeleiding ontbreken vaak, en de gevolgen daarvan zijn nog onderwerp van onderzoek.

Onlineplatforms werken met prikkels en beloningen. “Die kwetsbaarheid van kinderen is geen tekort, maar een ontwikkelingsgegeven.” Kinderen moeten niet alleen digitaal vaardig worden, maar ook leren informatie te duiden en weerbaar te zijn.

Ouders
Voor ouders ligt er een belangrijke taak. “Ouders moeten zich bewust zijn van die wereld die aan de voeten ligt van het kind als je hem of haar een telefoon geeft.” Tegelijk vraagt opvoeden om vertrouwen. “Ik denk dat het heel belangrijk is dat kinderen weten dat ze met ouders in gesprek kunnen gaan, ook als er iets misgaat.”

Onderwijs
Ook het onderwijs zoekt naar nieuwe vormen. “Ik denk dat het belangrijk is om samen met studenten die zoektocht te volbrengen en dan kunnen we ook nadenken wat kunnen we bereiken met ons onderwijs. We hebben nog geen kant-en-klare antwoorden”, erkent Sikkema-de Jong. “Het is een proces dat nog plaatsvindt en onderzocht wordt.”

De oratie van Marga Sikkema-de Jong is te vinden via deze link.

Kennismaker Nancy Glazer  in gesprek met pedagoog Marga Sikkema-de Jong over de digitale wereld van kinderen.

 

*Kennismakers is een programma over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie, elke dinsdagavond om 19.00 uur op Sleutelstad.nl. Voor nieuwsgierige mensen.

Leiden Onderwijs Wetenschap Kennismakers