Rijksmuseum Boerhaave wil autovrij Vrouwenkerkhof

Rijksmuseum Boerhaave dringt er bij de nieuwe gemeenteraad op aan om het Vrouwenkerkhof autovrij te maken. Het plein zou volgens directeur-bestuurder Jan-Jaap de Haan een hoogwaardige en groene inrichting moeten krijgen waar het aanwezige rijksmonumentale erfgoed beter tot zijn recht komt.

De museumdirecteur, in een vorig leven cultuurwethouder voor het CDA in Leiden, drukt de politieke partijen in een open brief op het hart om de herinrichting van het plein te prioriteren in het te sluiten coalitieakkoord. “Deze plek, met zoveel internationale geschiedenis én een nieuw museumpaviljoen, biedt een historische kans, die deze raadsperiode gepakt kan worden.”

Het museum kocht eind 2024 het gebouw van Het Kijkhuis aan de overkant van het museum. Ook werd architectenbureau KRFT geselecteerd als partner om voor die plek een nieuw gebouw te ontwerpen. Dat moet volgens De Haan een gezichtsbepalend pand worden. “Met een mooie harmonieuze verbondenheid met de bestaande monumentale omgeving, inclusief de historie van het Vrouwenkerkhof.”

Luchtbrug
Met de nieuwbouw van het museumpaviljoen is een investering gemoeid van vijftien tot twintig miljoen euro. “Dat gaan we als museum grotendeels zelf financieren door middel van fondsen, sponsoren en leningen, maar we kunnen niet zonder het partnerschap van de gemeente”, schrijft de museumdirecteur. Boerhaave wil de nieuwbouw met een luchtbrug verbinden met het bestaande museum. Daarvoor moet de gemeente onder meer vergunningen verlenen. “Gelukkig lopen die gesprekken tot nu toe prettig.” Ook bij de energietransitie en vergroening in het cultuurkwartier is de gemeente een belangrijke partner voor het museum. Het gaat daarbij ook om zaken als de verdere verduurzaming van het museum en het veiligstellen van de leveringszekerheid van energie.

Sluipverkeer
Naast het autovrij maken van het Vrouwenkerkhof vraagt het museum ook om de omgeving af te sluiten voor doorgaand autoverkeer. De Haan: “Nog steeds ligt ons museum aan een doorgaande verkeersroute voor auto’s. Gezien onze ambitie voor scholieren en families is dit écht onwenselijk. Wij vrezen dat deze situatie nog verslechtert, wanneer er een ‘knip’ in de Turfmarkt komt. Dan ligt nog meer sluipverkeer op de loer.” De Haan wijst daarbij op het recente ongeluk waarbij een achteruitrijdende vrachtwagen een deel van de gevel van een woonhuis naast het museum aan puin reed.

Op de plek waar ooit de Vrouwenkerk stond, is in de straat de zerkenvloer gevisualiseerd. De plek doet vooral dienst als stalling voor fietsen en scooters.

Leiden onwaardig
De huidige inrichting van de omgeving doet volgens De Haan afbreuk aan het historische karakter van het Vrouwenkerkhof. “De verblijfskwaliteit is op dit moment echt onvoldoende. De gevisualiseerde zerkenvloer in het koor van de kerk, functioneert nu vooral als scooterparkeerplaats. Bovendien zijn het plein en het museum vanuit de Haarlemmerstraat en Lange Mare slecht vindbaar. Het geheel is rijksmuseum Boerhaave en een stad als Leiden onwaardig.”

Museaal plein
Er is voor de rijksmonumentale Vrouwenkerk-ruïne volgens directeur De Haan van oudsher veel belangstelling. Niet alleen omdat het een eerbetoon is aan wetenschappers als Clusius, Scaliger en Luzac, maar ook omdat de Pilgrim Fathers en de Founding Fathers van Nieuw-Amsterdam op deze plek begraven werden of hun voetsporen nalieten. Hun nazaten uit Amerika zouden de verhalen die rond het plein te vertellen zijn zeker willen horen.

“Wij willen u en de andere partners in dit gebied, waaronder omwonenden en horecaondernemers, uitnodigen om dit plein voortaan te beschouwen als een museaal plein, waar de geschiedenis meer tot zijn recht komt. En waar we ook met een aantal ’teasers’ de voorbijgangers willen verleiden de rest van het museum te bezoeken of simpelweg tot rust te komen, als een rustige, groene plek in het kernwinkelgebied.”

Cultuur Leiden Maatschappij Politiek