Coalitieonderhandelingen in Leiden mislukt

De gesprekken tussen PRO, het CDA en D66 in Leiden om tot een nieuwe coalitie te komen zijn vastgelopen. PRO en het CDA gaan niet verder met D66 en gaan nu gezamenlijk op zoek naar een of meer andere coalitiepartners.

“Na ruim twee maanden van intensieve en constructieve onderhandelingen hebben de onderhandelaars van PRO, D66 en het CDA overeenstemming bereikt over zowel de inhoudelijke koers als de financiële uitwerking van een nieuw beleidsakkoord voor Leiden”, laten formateurs Ashley North en Lianne van Kalken weten. “Het bereikte onderhandelaarsakkoord bevatte voor alle betrokken partijen belangrijke elementen uit hun verkiezingsprogramma’s. Tegelijkertijd was het nadrukkelijk meer dan een optelsom van partijstandpunten.”

Afspiegeling
Volgens de formateurs is vanaf het begin van het proces ingezet op een akkoord dat niet alleen recht deed aan de wensen van de formerende partijen, maar ook een bredere afspiegeling vormde van de gemeenteraad als geheel. “De inbreng van niet formerende partijen is daarbij serieus gewogen en op diverse punten verwerkt. Het akkoord beoogde een brug te slaan tussen formerende en niet-formerende partijen, waarbij deze traditionele scheidslijnen minder bepalend zouden worden en het belang van de stad en de gemeenteraad centraal zou staan. Ook richting de stad bevatte het akkoord nadrukkelijke handreikingen om de betrokkenheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij het bestuur verder te versterken.”

Wethouders
Ondanks de financiële en inhoudelijke overeenstemming zijn de drie partijen er uiteindelijk niet samen uitgekomen. “Tot onze spijt moeten wij constateren dat de onderhandelingen uiteindelijk op het allerlaatste moment zijn stukgelopen. Nadat overeenstemming was bereikt over zowel de inhoud als de financiën, heeft D66 als voorwaarde gesteld dat het college zou worden uitgebreid en dat D66 daarbij meer wethouders zou krijgen dan zij momenteel heeft. Voor deze eis bestond binnen de beoogde coalitie geen meerderheid.”

Volgens de twee PRO-informateurs, beiden met een GroenLinks achtergrond, zou een extra wethouder voor D66 indruisen tegen de expliciete wens van vrijwel de gehele oppositie. Het zou dan ook een verkeerd signaal zijn richting de gemeenteraad en niet bijdragen aan meer samenwerking binnen de raad.

In de tweede plaats leidt uitbreiding van het college tot ruim een half miljoen euro aan structurele extra kosten. “Voor dekking daarvan bestond na de reeds gemaakte inhoudelijke en financiële afspraken geen reëel perspectief meer.” Volgens North en Van Kalken zou dat alleen kunnen door de van lasten voor inwoners en ondernemers te verhogen of door opnieuw te gaan onderhandelen over punten waarover al overeenstemming was bereikt.

Tenslotte vinden PRO en het CDA het ook op basis van de verkiezingsuitslag niet logisch om D66 een extra wethouder te gunnen. “Die biedt geen logische aanleiding om het college van de bestaande coalitiepartijen uit te breiden of om welk van de drie partijen dan ook meer wethouders toe te bedelen dan zij nu hebben. Als formateurs hebben wij verschillende pogingen ondernomen om tot overeenstemming te komen. Dat geldt ook voor de twee andere beoogde coalitiepartijen, PRO en CDA. Zo is voorgesteld om binnen een college van vijf wethouders te komen tot een andere verdeling van verantwoordelijkheden, zodat de werkdruk beter zou worden gespreid.” De formateurs zagen daarvoor voldoende mogelijkheden.

Onafhankelijk wethouder
Dee formateurs hebben ook een variant uitgewerkt waarbij het college zou worden versterkt met een zesde wethouder die dan door de voltallige gemeenteraad geworven zou moeten worden. Zo’n onafhankelijke wethouder zou de werkdruk kunnen verlichten, zonder dat de politieke verhoudingen in het college wijzigen. “Voor D66 waren echter alleen varianten bespreekbaar waarin de partij zelf ten minste twee wethouders zou leveren.”

Motorblok
PRO en het CDA gaan nu samen met de twee bestaande formateurs verder als ‘motorblok’ voor het vervolg van het proces. “Vanuit dat vertrekpunt zullen wij op korte termijn gesprekken voeren met andere partijen in de gemeenteraad om te verkennen welke partijen bereid zijn aan te sluiten bij een nieuwe coalitie en gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor het bestuur van Leiden.” Volgens de formateurs is uit de eerdere gesprekken met de niet-formerende partijen gebleken dat er aanknopingspunten zijn die een vruchtbare basis kunnen vormen voor vervolggesprekken. “Deze gesprekken zullen spoedig plaatsvinden, met als doel om voortvarend tot een nieuwe bestuurlijke samenwerking te komen.”

Leiden Politiek GR 2026 Leiden