Nakama: een spel om mee te leren

Een speelse naam, een praktische insteek en veel variatie. Het spel Nakama biedt gezinshuisouders handvatten om in hun gezinshuis spelenderwijs met de kinderen te werken aan sociale vaardigheden, zonder dat het klinkt als therapie.

Een gezinshuis is een kleinschalige woonvorm voor uit huis geplaatste kinderen; een soort pleeggezin. Het verschil is dat de ouders hier speciaal zijn opgeleid om zorg te bieden, aangezien de kinderen die er wonen vaak kampen met complexere problematiek. Toch willen deze verzorgers ook graag aandacht besteden aan de meer alledaagse kanten van het opvoeden.

Honderd
Neuropsycholoog Nienke Veenstra en socioloog David van Tol bedachten samen een spelmethode en onderzochten in de praktijk wat wel en niet werkt. “Het zijn eigenlijk meer dan honderd spellen tegelijkertijd”, zegt Van Tol. Deze zijn verdeeld over vijf levensvaardigheden: zelfbewustzijn, zelfmanagement, sociaal bewustzijn, relatievaardigheden en verantwoordelijke besluitvorming. “Aan elke vaardigheid zijn twintig activiteiten gekoppeld. Meestal zijn dit korte sessies van vijftien minuten, die gezinshuisouders met de kinderen kunnen spelen om de desbetreffende vaardigheid aan te leren.”

“De spelletjes zijn snel inzetbaar”, legt Veenstra uit. “Als je bijvoorbeeld de relatievaardigheden wilt versterken, kun je duo’s vormen waarbij je de kinderen met één been aan elkaar vastbindt. Vervolgens moeten ze samen een hindernisparcours door de tuin of de woonkamer afleggen. Dat is in principe leuk en kort. Daarna ga je in gesprek met de kinderen: Hoe was dat nou? Hoe ging het samenwerken? Wat ging er goed en wie nam de leiding? Op die manier vormt zo’n spelletje de aanleiding voor een mooi gesprek en een leermoment.”

Uiteen
De activiteiten zijn opgedeeld in vier categorieën: maken, denken, praten en bewegen. “Elke activiteit heeft een eigen insteek”, vervolgt Veenstra. “De ene is meer creatief, terwijl de andere juist draait om samen rennen. Sommige spellen focussen zich vooral op ‘wij-vaardigheden’ oftewel sociale vaardigheden. Andere zijn weer meer gericht op ‘ik-vaardigheden’, zoals zelfbewustzijn en zelfmanagement. De soorten vaardigheden lopen erg uiteen. Dat is ook belangrijk, want de situaties in gezinshuizen zijn enorm divers. Met Nakama kunnen ouders voor ieder moment de juiste activiteit kiezen.”

Van Tol en Veenstra zijn beiden verbonden aan het lectoraat Ouderschap & Jeugd in Ontwikkeling van de Hogeschool Leiden.

Kennismakers Gerry van Bakel en Olivia Holtey in gesprek met onderzoekers David van Tol en Nienke Veenstra ov er Nakama.

*Kennismakers is een radioprogramma op Sleutelstad.nl. Elke dinsdagavond om 19.00 uur. Over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie. Een programma voor nieuwsgierige mensen.

Leiden Onderwijs Wetenschap Kennismakers