Dick de Vos over Canon van de Stadsnatuur: 'Deze natuur moet je kennen'

De wondere wereld van de natuur in de stad. Dick de Vos schreef er een canon over. Samen met Hortus-directeur Barbara Gravendeel en onderzoeker Menno Schilthuizen. Over straatchampignons, huisstofmijt, kelderpissenbedden en de koolmees.

“Ik ben literatuurwetenschapper”, zegt De Vos. “Als je mij een boom of een insect of vogel aanwijst, dan weet ik er eigenlijk heel snel een literair werk bij te vinden. Een gedicht bijvoorbeeld waar die vogel, dat insect of die boom beschreven is. En ik vond het eigenlijk wel leuk, omdat het ook mijn boeken zijn, om dat stempel op deze canon te drukken.”

Bruggenbouwer
Een canon is een richtlijn, een maatstaf en een venster op de wereld. Volgens De Vos zijn dit de planten en dieren die je gewoon moet kennen. “Ik ben een bruggenbouwer. Je hebt de biologische wereld, de literaire wereld en de technische wereld en vanaf je pubertijd zijn die stromen gescheiden. Praten ook bijna niet met elkaar. Ik probeer dat te integreren in mijn boeken. In de hoop dat ook liefhebbers van schilderijen en gedichten dat natuurboek van mij erbij pakken. En dan denken: goh, dat is eigenlijk ook heel erg leuk.”

En het schrijven over de natuur geeft De Vos dan weer veel plezier. Vooral ook door de samenwerking met Gravendeel, prefect van de Hortus botanicus in Leiden en Schilthuizen, verbonden aan Naturalis Biodiversity Center. “Wat voor hen heel vanzelfsprekend is, bepaalde feitjes over de biologie, is voor mij een openbaring. Ik dacht: wauw, dat wist ik helemaal niet, wat interessant is dat, hoe zit dat? Dan zijn zij een beetje verbaasd. Weet je dat niet? Nee, en daarom schrijf ik het op.”

Kakkerlak
“Aan de andere kant hebben zij geen literaire achtergrond”, vervolgt De Vos. “Bij het venster van Menno over de kakkerlak, heb ik het verhaal van Kafka erbij gezocht. Die Verwandlung, waarin een man op een dag wakker wordt en in een soort ongedierte is veranderd. Waarschijnlijk een kakkerlak. Dat is dan mijn eerste associatie en dat plaatje komt dan bij het venster over de kakkerlak.”

Troost
De overstap van De Vos naar de wereld van de natuur heeft een trieste oorsprong. “We hebben een baby’tje gehad dat kort na de geboorte is overleden. Toen merkte ik dat de natuur heel erg troostend is. Je kijkt naar de natuur en alles leeft, bloeit en sterft. Waarom zou dat voor mij of mijn naasten anders zijn? De natuur is onverschillig voor jouw lot. En dat geeft mij enorme troost.”

Het boek Canon van de Stadsnatuur wordt 25 november gepresenteerd in Naturalis. Vanaf dan is het boek te koop in de boekhandel, KNNV Uitgeverij.

Kennismakers Gerry van Bakel en Johanna Waszink in gesprek met natuurschrijver Dick de Vos over Canon van de Stadsnatuur.

*Kennismakers is een radioprogramma op Sleutelstad.nl. Elke dinsdagavond om 19.00 uur. Over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie. Een programma voor nieuwsgierige mensen.

Leiden Natuur Onderwijs Wetenschap Kennismakers