Deel dit bericht!  

Op z'n vroegst na de zomer nieuw Leids stadsbestuur

De vergaderingen van 14 en 16 juli die op de Leidse raadsagenda staan, kunnen worden geschrapt. Op 14 juli staat het afscheid van de vertrekkende wethouders gepland en op donderdag 16 juli zouden de nieuwe wethouders worden geïnstalleerd. Doordat de coalitieonderhandelingen op het laatst mislukten, gaat dat allemaal niet door.

De kans dat er nog voor de zomervakantie een nieuw college kan aantreden is nihil. Zelfs als er nu alsnog een nieuwe coalitie zou kunnen worden gevormd, duurt alleen het screenen van de wethouders een aantal weken. Daarmee kan een nieuw college op z’n vroegst in september aantreden.

Lijmpoging
Welke kant het opgaat met de onderhandelingen is momenteel voor alle partijen een groot vraagteken. PRO en het CDA willen met de twee bestaande formateurs, Ashley North en Lianne van Kalken, op zoek naar vervanging nu er met D66 is gebroken. D66 staat open voor een lijmpoging, laten zowel fractievoorzitter Wietske Veltman als medeonderhandelaar IJsbrand Olthof desgevraagd aan Sleutelstad weten.

Onderhandelingstafel
Partij Sleutelstad (PS) is sinds de verkiezingen, net als D66, met zes zetels in de raad vertegenwoordigd. D66 bleef daarmee gelijk in omvang, terwijl PS verdubbelde. Die laatste partij vindt het dan ook zeer onterecht dat hen een plek aan de onderhandelingstafel werd geweigerd en wil nu niet alsnog aanschuiven om samen met PRO en CDA een nieuwe coalitie te vormen. “Dan zouden we een stap overslaan”, zegt PS-raadslid Dave de Jong. Volgens hem vinden zowel PS als D66 dat nu eerst de gemeenteraad zich moet uitspreken over de ontstane situatie. Die twee partijen vroegen maandag daarom een extra raadsdebat aan. Dat wordt donderdagavond gehouden.

Dave de Jong van Partij Sleutelstad legt uit waarom zijn partij samen met D66 om een extra raadsdebat vraagt om een nieuwe opdracht voor de vorming van een coalitie te formuleren.

Formateurs
De partijen willen dat de gemeenteraad een nieuw mandaat afgeeft nu de opdracht die de huidige formateurs kregen, is mislukt. Het debat van komende donderdag moet, wat D66 en PS betreft overigens niet alleen een nieuwe opdracht opleveren, waarin de raad bepaalt welke partijen nu als eerste aan zet zijn. “Dat mag wat ons betreft ook wel onder leiding van formateurs die niet zoveel politieke binding met een bepaalde partij hebben”, zegt De Jong. “We zijn in een politiek niemandsland beland. Het lijkt mij dan ook een hele verstandige zet om dat in ieder geval met elkaar te bespreken.”

Kruit
Dat PS en D66 nu samen om het extra raadsdebat hebben gevraagd wil nog niet zeggen dat de partijen nu ook gezamenlijk het voortouw willen nemen bij het vervolg van de coalitiebesprekingen. PS wil dat wel en heeft dat ook nadrukkelijk uitgesproken. D66 houdt het kruit voorlopig droog. Ongetwijfeld om een eventuele lijmpoging met PRO en het CDA niet op voorhand te frustreren.

Wijn
Andersom ziet in elk geval PRO weinig aanleiding voor zo’n lijmpoging. Zeker niet als daarbij punten moeten worden ingeleverd die al waren uit onderhandeld. Die partij heeft afgelopen donderdag en vrijdag een rondje langs alle andere partijen gemaakt en doet het in elk geval voorkomen alsof daar wel perspectief in zit. Over de poging van Partij Sleutelstad om met D66 en andere partijen een meerderheid te vinden in de raad lijkt PRO zich niet al te veel zorgen te maken. “Volgens mij gaat dat nog niet echt vliegen”, zegt een ingewijde.

Dat PRO vooralsnog geen water bij de wijn wil doen, hangt samen met de sterke positie van de fusiepartij in de raad. Vrijwel alle inhoudelijke punten die niet voor alle partijen even goed te verteren zijn, werden de afgelopen bestuursperiode keer op keer met ruime meerderheden aangenomen. Dat geldt niet in de laatste plaats voor het parkeerbeleid. Wat dat betreft lijkt PRO het voor het uitzoeken te hebben, maar zo makkelijk gaat het nu ook weer niet.

Machtsverhoudingen
Zowel PRO als het CDA vinden vijf wethouders genoeg. Daar liep het ook vast met D66. Die partij wil dat de machtsverhoudingen binnen de coalitie evenrediger worden verdeeld en daar horen in de ogen van die partij zes wethouders bij. Drie voor PRO, twee voor D66 en een voor het CDA. “Voor ons was zelfs een aantal van zeven wethouders niet onbespreekbaar”, zegt D66-onderhandelaar IJsbrand Olthof. “Maar twee wethouders voor D66 bleek voor PRO een breekpunt.”

Financiën
Dat lag volgens Olthof overigens ab-so-luut niet aan de financiën. Volgens PRO heeft D66 lang gewacht met onderhandelen over een extra wethouder. “Daar kwamen ze pas echt mee nadat er al een financieel akkoord lag, waarin de circa vijf ton aan kosten voor een extra wethouder niet was opgenomen. En toen kon het dus niet meer”, aldus een zegspersoon van PRO die niet bij naam genoemd wil worden. Een wethouder kost de gemeente overigens geen vijf ton aan salaris. Daar komen ook de kosten voor ondersteuning en medewerkers bij, waardoor de totale kosten flink oplopen.

Volgens Olthof is het onzin dat de financiën het probleem vormden. “Dat was gewoon geregeld en kon zelfs op meerdere manieren. Een verhoging van de parkeertarieven met dertig cent was er daar een van.” Daar viel met PRO en het CDA niet over te praten. Ook vanuit de PRO-hoek wordt schoorvoetend toegegeven: “Misschien gunden we het ze gewoon niet.”

Knopen
Of een lijmpoging kans van slagen heeft, valt moeilijk te voorspellen. D66 wil dan alsnog een tweede wethouder en zolang de twee andere partijen daar niet aan willen, is zo’n poging gedoemd te mislukken. Tenzij PRO de knopen nu telt en toch niet zo snel een aantrekkelijk alternatief ziet ontstaan voor een coalitie zonder D66. Er zijn dan tenminste vier partijen nodig om een aan meerderheid te komen. Tenminste als PS inderdaad voet bij stuk houdt en PRO en het CDA onder geen voorwaarde uit de problemen helpt. De twee partijen die dan het grootste zijn, zijn de PvdD en de VVD. De kans dat zij toetreden tot het zelfbenoemde motorblok van PRO en CDA lijkt vooral voor de Partij voor de Dieren niet erg aantrekkelijk. Die partij heeft niet voor niets als slogan ‘Hou vast aan je idealen’.

Idealen
Toch sluit voorvrouw Kirsten Schuil dat niet uit. “We staan open voor het inhoudelijke gesprek. Ook met PRO, CDA en VVD. We gaan kritisch en constructief de gesprekken in en zien mogelijkheden om onze idealen te realiseren, maar het is natuurlijk ook afhankelijk van hoe constructief de andere partijen, zoals VVD, zich opstellen in de gesprekken. Het is in elk geval mooi om met zoveel mensen koffie te drinken.”

Wethouders
Bijkomend probleem is dat er, mocht zo’n samenwerking inhoudelijk onverhoopt toch van de grond komen, er dan vier partijen zijn die een of meer wethouders zullen willen leveren. Of het totaal dan nog steeds op maximaal vijf uitkomt, is lastig te voorspellen. Alle andere mogelijke coalities kunnen alleen worden gevormd met minimaal vijf partijen. Dat maakt het lastiger om tot inhoudelijke overeenstemming te komen en ook dan speelt het aantal benodigde wethouders zo’n politiek verbond parten.

Het CDA hult zich tot nu toe in stilzwijgen.