Scholars for Scholars steunt wetenschappers in nood

Wetenschappers die door oorlog, politieke onderdrukking of langdurige crises hun werk niet meer kunnen doen, moeten niet ook nog hun academische vrijheid verliezen. Met die overtuiging richtte universitair hoofddocent Nadia Sonneveld van de Universiteit Leiden samen met collega’s Scholars for Scholars Leiden op. Het initiatief wil gevluchte onderzoekers een veilige plek bieden om hun wetenschappelijke carrière voort te zetten.

“Na de gebeurtenissen in Rusland, Oekraïne, Gaza en Israël realiseerden we ons dat we fundamentele rechten niet alleen vanuit onze leunstoel moesten bestuderen”, zegt Sonneveld. “We wilden onze collega’s in nood daadwerkelijk ondersteunen.”

Toevlucht
Sinds januari is het initiatief ondergebracht bij het Leids Universiteits Fonds (LUF). Doel is om wetenschappers die door oorlog, conflict of andere langdurige crises zijn gevlucht een tijdelijke onderzoeksaanstelling in Leiden te geven. “We willen hen het liefst één tot twee jaar zo’n plek aanbieden”, vertelt Sonneveld. “Zo kunnen ze op adem komen, hun netwerk uitbreiden en hun waardevolle kennis met ons delen.”

Volgens de hoofddocent ontbreekt in Nederland een structurele opvang voor wetenschappers in nood. Dat staat in schril contrast met verschillende andere Europese landen. “Er is nu alleen sporadische opvang”, zegt ze. “In landen als België bestaat wel een landelijke structuur. Daar worden beurzen niet als salaris belast, waardoor universiteiten eenvoudiger onderzoekers kunnen opvangen.”

Vrijheid
Voor Sonneveld betekent academische vrijheid dat onderzoekers onafhankelijk kunnen werken. “Ik wil zelf bepalen welke boeken ik lees, welke onderwerpen ik onderzoek en mijn bevindingen vrij kunnen publiceren”, zegt ze. “Zonder druk, censuur of bedreigingen.” Die vrijheid ontbreekt voor veel wetenschappers die hun land moesten ontvluchten. “In Soedan en Gaza moeten sommige onderzoekers een half uur lopen om op internet te kunnen. Onder zulke omstandigheden is het vrijwel onmogelijk om internationale contacten te onderhouden of financiering te regelen.”

Ondersteuning
Scholars for Scholars Leiden wil daarom klein beginnen. De ambitie is om jaarlijks één of twee onderzoekers een plek te bieden. “Dat vraagt veel middelen, maar zo bouwen we ook ervaring op. Veel van deze wetenschappers hebben ingrijpende gebeurtenissen meegemaakt en soms trauma’s.” De ondersteuning heeft volgens Sonneveld grote gevolgen voor de toekomst van deze onderzoekers. “Alleen al collega’s die naar hun verhaal luisteren, maakt een enorm verschil. Veel onderzoekers bouwen daarna een nieuw netwerk op en kunnen hun academische loopbaan voortzetten.”

Naast financiële bijdragen zoekt het initiatief ook vrijwilligers. “We kunnen buddy’s gebruiken, hulp bij huisvesting en mensen die onderzoekers wegwijs maken in Leiden of ondersteunen met de taal.”

Via de website van het Leids Universiteits Fonds vind je meer informatie over Scholars for Scholars.

Leiden Wetenschap