CHIM: methode om sneller vaccins te beoordelen op effect en veiligheid

Gezonde vrijwilligers inenten met een vaccin dat je nog aan het onderzoeken bent en hen vervolgens onder heel gecontroleerde omstandigheden blootstellen aan de ziekteverwekker waartegen het vaccin bedoeld is. Op die manier krijg je snel een indruk of een vaccin werkt. Deze methode wordt op het LUMC steeds vaker toegepast.

Deze onderzoeksmethode werkt met Controlled Human Infection Models, oftewel CHIM. Internist-infectioloog Marie-Astrid Hoogerwerf en viroloog Marjolein Kikkert noemen het een knap staaltje inventiviteit. “Het is zeker niet door ons bedacht”, zegt Hoogerwerf. En het is ook niet supernieuw. “Het wordt al lang gebruikt, maar bij het LUMC zijn we wel heel goed in deze manier van onderzoek doen. Het kleinschalig testen van de effectiviteit van zo’n vaccin bij gezonde vrijwilligers.”

Verslaggeefster Gerry van Bakel in gesprek met Marie-Astrid Hoogerwerf en Marjolein Kikkert.

“Een groot voordeel van deze manier van testen is dat je al heel vroeg in de ontwikkeling van een vaccin een hele goede indruk krijgt of het werkt of niet”, zegt Kikkert. “Want op de klassieke manier moet je heel uitgebreide studies doen, met heel grote populaties. En dat kost heel veel geld. En als dat vaccin uiteindelijk niet goed blijkt te werken, heb je toch al heel veel geld uitgegeven.”

Weinig stem
Dat laatste is ook van belang voor vaccins tegens ziektes die niet in Europa voorkomen, zoals een infectie met mijnwormen. “Die komt eigenlijk vooral voor in de allerarmste populaties op de wereld”, zegt Hoogerwerf. “Denk aan Sub-Sahara Afrika en Zuidoost-Azië. Daar is heel weinig aandacht voor. Want laten we eerlijk zijn, het is geen Nederlands probleem. Het is een probleem van de armste mensen die heel weinig stem hebben.”

Juist omdat er weinig geld beschikbaar is om deze ziektes te onderzoeken, is er ook weinig kennis over. “Door op een hele gecontroleerde manier zo’n infectie te onderzoeken, leer je veel over wat die infectie doet en hoe je bescherming daartegen kunt krijgen.”

Dertig
Hoogerwerf en Kikkert zien de afgelopen jaren een enorme toename van het gebruik van dit soort modellen. “Omdat het nut er steeds meer van wordt ingezien, maar ook wordt gezien hoe veilig en gecontroleerd dit kan”, zeggen zij. “Inmiddels zijn er al zo’n dertig modellen.”

*Kennismakers is een radioprogramma op Sleutelstad.nl. Elke dinsdagavond om 19.00 uur. Over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie. Een programma voor nieuwsgierige mensen.

Gezondheid Leiden Onderwijs Wetenschap Kennismakers