Collegevoorzitter universiteit Luc Sels: ‘We moeten de kritische stem blijven’

Het college van bestuur van de Universiteit Leiden heeft een make-over gehad. Begin 2026 trad Sarah de Rijcke aan als de nieuwe rector magnificus en twee maanden daarvoor een nieuwe voorzitter: Luc Sels. Een terugblik op zijn eerste jaar aan de Leidse universiteit.

Het scheelt maar twee letters tussen de universiteitssteden Leiden en Leuven. Toch zijn er flinke verschillen, weet Sels. Hij was jarenlang rector aan de Katholieke Universiteit Leuven, een functie die daar via verkiezingen wordt ingevuld. Een jaar geleden verruilde hij die voor de rol van voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit Leiden.

“Bikkelhard”, noemt Sels het verkiezingsproces aan de KU Leuven. “Iedereen stemt, dus dat is een electoraat van zo’n tachtigduizend, want alle studenten hebben de kans om mee te stemmen.” Een pittige campagne , hoewel hij niet veel andere kandidaten had om te verslaan. “Het verkiezingsmodel schrikt velen denk ik af, ik ben er dan ook geen al te grote voorstander van.”

Benoeming
Heel anders ging het met zijn benoeming in Leiden die via een sollicitatieprocedure met een benoemingscommissie tot stand kwam. “De selectieprocedures hier in Leiden waren ook best pittig. En streng maar rechtvaardig. Ik heb er hele goede herinneringen aan”, zegt Sels in de studio bij Sleutelstad. Media-optredens deed hij voor zijn vorige baan vaker dan hier. “In Leuven wordt van een rector verwacht dat je midden in het publieke debat staat en vaak in de media optreedt. In Nederland wordt iets meer terughoudendheid gevraagd.”

Sels kijkt ondanks de cultuurverschillen ook graag naar de overeenkomsten. “Het is radicaal anders op heel veel vlakken, maar ik praat er niet gemakkelijk over. Als je praat over cultuur dan gaat het al heel snel over stereotypen. De Nederlandse bevolking is net zo heterogeen en divers als de Belgische; veel smaken, veel verschillen. Daar hou ik ook van.”

Cultuurshock

De echte cultuurshock kwam voor Sels toen hij vorig jaar voor het eerst het Leidens Ontzet meemaakte. “Ik heb vorig jaar stiekem deelgenomen op uitnodiging van de burgemeester. Toen wist ik net dat ik hier zou starten als voorzitter. Die 3 oktober was een ongelooflijke cultuurshock.”

“Ik vind het prachtig hoe geschiedenis herbeleefd wordt op een heel eigentijdse manier, en nog altijd een heel verbindende manier. De deelname van de hele stad en de ruime omgeving is heel voelbaar die dag. De universiteit en de stad zijn prominent aanwezig. Ik heb de allerbeste herinneringen aan die eerste 3 oktober.”

Positie
Nu hij een jaar lang bezig is, heeft hij een beeld van de uitdagingen en vraagstukken waar de Universiteit Leiden voor staat. Die gaan volgens Sels over de positie van de universiteit in de samenleving. “Die is, vind ik zelf, alleen maar sterker geworden, maar wordt toch af en toe bevraagd”, zegt hij met Vlaamse beleefdheid.

“Er is wantrouwen in sommige hoeken van het politieke spectrum. Maar ook altijd maar hogere verwachtingen van universiteiten. Daar staan mensen binnen de universiteit niet altijd even sterk bij stil. Er wordt gewoon heel veel verwacht. Dat je talenten opleidt, dat je economisch vordert, dat je een geweldig ecosysteem zoals het Leiden BioScience Park in de lucht houdt, dat je een maatschappelijk impact hebt in steden zoals Leiden en Den Haag. Dat je ook mondiaal een rol speelt”, somt hij op. “De verwachtingen dikken altijd maar aan, en dat moet je proberen te combineren met een zekere financiële zuinigheid.”

Uitdagend
Het besturen van een universiteit in een gepolariseerde samenleving is uitdagend, maar niet uniek aan Nederland, volgens Sels. In België stond hij voor diezelfde uitdaging. “We zijn geen uitvoeringsorganisatie voor politiek beleid, we moeten de kritische stem kunnen blijven in de samenleving.”

Er is ook veel om positief over te zijn, vindt Sels. Bijvoorbeeld de investeringen in onderwijs door de huidige coalitie, die de bezuinigingen van het kabinet Schoof terugdraaide. “Dat is iets wat een positieve impuls teruggeeft aan universiteit. Dit is niet het moment om te klagen, denk ik dan.”

Kennismakers Annelies Ruijs en Gerry van Bakel in gesprek met Luc Sels, voorzitter College van Bestuur.

 

*Kennismakers is een radioprogramma op Sleutelstad.nl. Elke dinsdagavond om 19.00 uur. Over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie. Een programma voor nieuwsgierige mensen.

Leiden Onderwijs Wetenschap Kennismakers