Leids onderzoek onthult: Romeinse soldaat gruwelijk vermoord

Leidse wetenschappers hebben bijna tweeduizend jaar na dato een cold case ontrafeld. Archeologen Carol van Driel-Murray en Mark Driessen van de Universiteit Leiden hebben met de nieuwste forensische en archeologische technieken het gruwelijke lot van een Romeinse soldaat gereconstrueerd. De overblijfselen van de soldaat werden gevonden in een waterput bij Velsen.

In het nieuwe boek Victims of violence from the early Roman fort Velsen beschrijven de onderzoekers hun opmerkelijke bevindingen. In 1977 legden amateurarcheologen op de plek van het voormalige Romeinse fort Velsen een vrijwel compleet skelet bloot, vergezeld van een militaire riem, dolk, speld en soldatensandaal. Jarenlang werd aangenomen dat de man omkwam tijdens de bekende Friese opstand van 28 na Christus. Volgens de experts is er voor die klassieke hypothese echter geen empirisch bewijs.

Gruwelijk
Samen met een interdisciplinair team en een groep enthousiaste studenten heropenden Driessen en Van Driel-Murray de eeuwen oude moordzaak. Met behulp van 3D-beeldverwerking, osteo-archeologie en forensische methoden ontdekten ze tal van niet eerder opgemerkte steekwonden, waaronder aan de binnenkant van de ribbenkast en in het bekken. De wonden zijn hoogstwaarschijnlijk toegebracht met een Romeinse militaire dolk. Mogelijk zijn ze toegebracht met dezelfde dolk die bij de man in de put lag.

Het extreme aantal steekwonden wijst volgens Driessen niet op een gewoon verdedigingsgevecht. “Forensisch specialisten zeiden dat dit wel een heel gruwelijke moord was. Het laat zien dat de dader of daders heel kwaad waren op deze man. Het moet een furieuze en gerichte wraakactie zijn geweest.”

Zuid-Europa
Dankzij isotopenonderzoek aan het tandglazuur wisten de wetenschappers ook de herkomst van het slachtoffer te achterhalen. In de jaren tachtig werd nog gedacht dat de opvallend grote man, die ongeveer 1,90 meter mat en behoorlijk gespierd was, een lokale Fries was. Uit een analyse van zijn gebit blijkt dat de soldaat zijn jeugd in Zuid-Europa doorbracht. Het ging vermoedelijk om een gewone Romeinse soldaat.

In plaats van vast te houden aan één conclusie over de omstandigheden van de moord, werkten de onderzoekers met meerdere scenario’s. Zo kan de man door Friezen zijn gedood, als deserteur zijn geëxecuteerd of slachtoffer zijn geworden van een lokale vergeldingsactie. De onderzoekers vermoeden dat een interne afrekening door medesoldaten vanwege wangedrag het meest voor de hand ligt.

Romanschrijver
“We dagen de lezer uit om op basis van het onderzoek zelf een conclusie te trekken”, zegt Van Driel-Murray, die hoopt dat een romanschrijver of scenarist met het verhaal aan de haal gaat.

Het onderzoek naar de Romeinse nederzetting bij Velsen krijgt een vervolg, want er liggen in de depots nog veel vondsten te wachten op analyse. Het onderzochte skelet bevindt zich inmiddels weer in het depot van het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) aan de Rapenburg in Leiden, waar het een plek krijgt in de toekomstige vaste opstelling over Romeins Nederland.

Leiden Maatschappij