Leidse hoogleraar Marieke Liem Wetenschapper van het jaar

Het populair-wetenschappelijke tijdschrift Quest heeft dinsdag lintjes uitgereikt aan onderzoekers die dit jaar de wetenschap op indrukwekkende wijze verder hebben gebracht. Dat gebeurde tijdens een feestelijke ceremonie in het Hearst-gebouw in Amsterdam.

Voor een volle zaal kregen vier verschillende winnaars een Quest Wetenschapslintje opgespeld: Marieke Liem, Justin Stewart, Farbod Alijani (vertegenwoordigd door zijn collega Santiago Mendoza Silva) en Sissi de Beer. De onderscheidingen werden uitgereikt door wetenschapsjournalist Anna Gimbrère en hoofdredacteur Bram Mullink. Het gaat om een nieuwe, jaarlijkse prijs waarmee het tijdschrift laat zien achter de Nederlandse wetenschap te staan.

Mullink: “Als redactie zien we dat wetenschappers steeds vaker te maken krijgen met wantrouwen vanuit de samenleving. Met onze Quest Wetenschapslintjes willen wij de wetenschap steunen en het mooie onderzoek dat in Nederland gedaan wordt in het zonnetje zetten.”

Prijzen
Aan Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstituten is eerder dit jaar gevraagd kandidaten voor te dragen voor een lintje. Uit de vele reacties koos de jury, bestaande uit de voltallige wetenschapsredactie van Quest, de Wetenschapper van het jaar, het Wetenschappelijk talent van het jaar en de Wetenschappelijke doorbraak van het jaar. De jury beoordeelde de wetenschappers en hun onderzoekswerk op maatschappelijke impact en relevantie voor het dagelijks leven. De winnaar in de categorie Onderzoek van het jaar is gekozen door het publiek, dat in september en oktober online zijn stem kon uitbrengen.

Wetenschapper van het jaar: Marieke Liem, Universiteit Leiden, Femicide Monitor
Criminoloog Liem verdiende haar Quest Wetenschapslintje als boegbeeld van de Femicide Monitor, de database waarin zij en haar team alle informatie die inzicht geeft in de omstandigheden van femicide bij elkaar brengen. De jury erkent het grote maatschappelijke belang van de Femicide Monitor en prijst Liems inzet om wetenschappelijke methodes en data een grotere rol te laten spelen in het maatschappelijk debat over femicide.

Wetenschappelijk talent van het jaar: Justin Stewart, Vrije Universiteit Amsterdam, schimmelnetwerken
De jonge ecoloog Stewart promoveerde dit jaar op onderzoek naar wereldwijde ondergrondse schimmelnetwerken. Met een totale lengte van maar liefst 110 biljard kilometer is dit onzichtbare web een essentiële schakel in het leven op aarde. De manier waarop hij en zijn team deze netwerken grafisch wisten weer te geven, was in juni wereldnieuws. De jury moedigt Stewart met deze prijs aan om schimmels een volwaardige plek in natuurbeheer te geven.

Wetenschappelijke doorbraak van het jaar: Farbod Alijani, TU Delft, de ‘muziek’ van bacteriën
Alijani en zijn team bewezen dit jaar dat elke bacterie een uniek geluid produceert. Daardoor wordt het bij infecties mogelijk om sneller vast te stellen welke soort bacterie daar verantwoordelijk voor is. Dit kan levens redden en een wapen worden tegen de groeiende antibioticaresistentie. De jury vindt de ontdekkingen van Alijani fascinerend, is onder de indruk van het potentieel ervan en erkent de grote maatschappelijke relevantie.
Farbod Alijani kon de prijs helaas niet zelf in ontvangst nemen. De prijs werd daarom in ontvangst genomen door Santiago Mendoza Silva, lid van zijn onderzoeksgroep

Publieksprijs Onderzoek van het jaar: Sissi de Beer, Universiteit Twente, elektronische neus
De Beer krijgt haar Quest Wetenschapslintje voor het ontwikkelen van een elektronische neus, die specifieke geuren van elkaar kan onderscheiden. Haar systeem kan bovendien aangeven waar een geur vandaan komt. Dat maakt de elektronische neus een bijzonder instrument om bijvoorbeeld explosieven te ontdekken, of om na een aardbeving te zoeken naar overlevenden in het puin. Het onderzoek van De Beer kreeg 37 procent van de stemmen, waarmee ze een zeer overtuigende winnaar is van de publieksprijs.

De eerste Chriet Titulaer-lezing
Een ander hoogtepunt van de ceremonie was de eerste Chriet Titulaer-lezing. Quest heeft die in het leven geroepen als ode aan Titulaer (1943-2017), die geldt als de pionier van de Nederlandse wetenschapscommunicatie. In de eerste editie was het podium voor filosoof en informaticus Bas Haring, hoogleraar publiek begrip van de wetenschap aan de Universiteit Leiden. Haring analyseerde wat Titulaer zo goed maakte, en welke lessen we daar vandaag de dag nog uit kunnen trekken.

Leiden Maatschappij Onderwijs Wetenschap