
De huidige manier van besturen en werken van het Zoeterwoudse gemeentebestuur is op termijn niet houdbaar. Dat concludeert onderzoeksbureau TwynstraGudde in een Bestuurskrachtonderzoek dat in opdracht van de gemeente is opgesteld. Maandagochtend werd het rapport gepresenteerd.
De gemeenteraad gaf in april opdracht voor het onafhankelijke onderzoek. De vraag was of Zoeterwoude de komende jaren zijn taken aankan en inwoners goed kan blijven helpen. Volgens TwynstraGudde staat de bestuurskracht van de gemeente onder druk en is die op onderdelen nu al onvoldoende. Ondertussen worden de opgaven rond woningbouw, duurzaamheid, zorg en verkeer ingewikkelder en krijgt de gemeente nieuwe taken van het Rijk.
Herindeling
Ook na een eerdere bezuinigingsronde zijn de financiële vooruitzichten volgens TwynstraGudde somber. Verder besparen is moeilijk zonder ambities bij te stellen of voorzieningen te raken. De onderzoekers vinden dat Zoeterwoude nu keuzes moet maken, zolang daar nog ruimte voor is. De onderzoekers zien twee mogelijke richtingen: gemeentelijke taken uitbesteden of een herindeling verkennen.
Personeel
Door de beperkte omvang van de gemeentelijke organisatie, Zoeterwoude is de kleinste gemeente van de provincie Zuid-Holland, is de gemeente nogal eens afhankelijk van ‘éénpitters’, concludeert het onderzoeksbureau. Daarmee wordt bedoeld dat meerdere taken bij slechts één ambtenaar zijn belegd. Bij ziekte of vakantie ontstaat dan meteen een probleem. Het ziekteverzuim in Zoeterwoude is ook hoog. Dat heeft te maken met die hoge werkdruk. “Het zit sommige werknemers tot hier”, zegt onderzoeker Jop de Graaff in zijn presentatie.
Een oplossing is er ook niet zomaar. De gemeente heeft moeite om vacatures te vullen, de financiële vooruitzichten zijn somber en een duidelijke koers voor de lange termijn ontbreekt. Externe inhuur is volgens de onderzoekers onvermijdelijk, maar dat neemt de kwetsbaarheid niet weg. Medewerkers zijn vooral bezig met het dagelijkse werk. Daardoor blijft weinig tijd over om plannen voor de langere termijn te maken. Bovendien verdwijnt kennis als inhuurkrachten weer vertrekken.
Bestuur
Het gemeentebestuur weet volgens de onderzoekers weliswaar welke opgaven er liggen, maar een gezamenlijke koers voor de lange termijn ontbreekt. “Bij besluiten is er te weinig aandacht voor de vraag of plannen uitvoerbaar en betaalbaar zijn en hoe ze passen bij eerder vastgesteld beleid.” De gemeenteraad richt zich vooral op het vertegenwoordigen van inwoners. Hij legt minder nadruk op het bepalen van de koers en het controleren van het college.
Regio
Samenwerking in de regio is voor een kleine gemeente als Zoeterwoude onmisbaar, stellen de onderzoekers. De gemeente heeft met haar ligging, buitengebied en bedrijvigheid best het een en ander te bieden, maar toch heeft Zoeterwoude geen vaste en herkenbare positie in de regio. De beperkte personele capaciteit en de zichtbaarheid van het gemeentebestuur spelen daarbij een rol.
Voorzieningen
De onderzoekers waarderen de korte lijnen met inwoners, ondernemers en verenigingen. Ze noemen de gemeente toegankelijk en wijzen op het brede aanbod aan voorzieningen. Tegelijkertijd staan gemeentelijke taken rond zorg en ondersteuning onder druk en zijn investeringen in voorzieningen nodig. Dat maakt de vraag urgenter welk aanbod Zoeterwoude op termijn kan betalen.
Waarnemend burgemeester Carla Breuer benadrukt de betrokkenheid van inwoners, ondernemers, vrijwilligers en verenigingen bij het dorp. “De vraag die nu voor ons ligt, is hoe we ervoor zorgen dat we deze kracht en identiteit behouden en tegelijkertijd klaar zijn voor de uitdagingen van morgen.”
Toekomstvisie
TwynstraGudde adviseert de gemeenteraad om nu eerst te bespreken wat Zoeterwoude wil behouden en wat financieel haalbaar is. Vragen daarbij zijn welke voorzieningen voorrang krijgen en welke taken de gemeente zelf kan blijven doen. Bij taken die de gemeente niet zelfstandig kan blijven uitvoeren moet een keuze gemaakt worden tussen het uitvoeren samen met anderen of helemaal uitbesteden.
De onderzoekers adviseren om die keuzes vast te leggen in een toekomstvisie. Daarin moet ook staan aan welke regionale vraagstukken Zoeterwoude wil bijdragen en hoeveel personeel de gemeente daarvoor kan inzetten. Op basis van die keuzes kan de raad vervolgens twee richtingen verkennen. De gemeente kan haar bestuurskracht versterken door taken uit te besteden. De raad kan ook onderzoeken wat een gemeentelijke herindeling voor Zoeterwoude zou betekenen.
De raad bespreekt het rapport op donderdag 26 november in een voorronde. Op donderdag 17 december bepaalt de raad hoe het gesprek over de toekomst wordt gevoerd. Dan komt ook aan de orde hoe inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties daarbij worden betrokken.
Iedere dag rond het middaguur het laatste nieuws van Sleutelstad? Meld je aan voor de nieuwsbrief!
Sleutelstad
Middelstegracht 87A
2312 TT Leiden
E-mail
redactie@sleutelstad.nl
Telefoon Redactie
071 - 5235907