Universiteit Leiden helpt bedreigde Boa-taal in Congo te behouden

Wereldwijd verdwijnen elk jaar talen. Daarmee gaan niet alleen woorden verloren, maar ook verhalen, tradities en eeuwenoude kennis. In de Democratische Republiek Congo (DRC) werken lokale taalteams samen met onderzoekers van de Universiteit Leiden. Zij zetten zich in voor het behoud van de ‘Boa-taal’.

Volgens taalconsultant en gastmedewerker van de Universiteit Leiden Gerrit de Wit, begon het project op verzoek van de Boa-gemeenschap in de DRC. “De Boa’s vragen al tientallen jaren om een alfabet. Dat het nu gelukt is, is vooral belangrijk omdat zij hun eigen taal levend willen houden.”

Alfabet
Hoewel honderdduizenden mensen Boa spreken, bestond er lange tijd geen alfabet of woordenboek. Daardoor konden veel sprekers hun eigen taal niet lezen of schrijven. “Voor talen zonder alfabet gebruiken mensen vaak het woord ‘dialect’. Pas als er een alfabet en woordenboek zijn, krijgt een taal meer prestige én meer kans om te overleven”, zegt De Wit.

Het ontwikkelen van een alfabet vergde intensieve samenwerking. Tijdens twee workshops van elk vier weken brachten Congolese taalkundigen en Leidse onderzoekers de taal in kaart. Zij onderzochten de klanken, tonen en grammatica en binnen anderhalf jaar lag er een voorlopig alfabet.

Volgens de taalonderzoeker zijn kleine talen net zo rijk als grote wereldtalen. “Er wordt vaak gedacht dat dit eenvoudige talen zijn, maar dat is absoluut niet zo. Het enige verschil is dat ze nooit zijn opgeschreven.”

Erfgoed
Ook het culturele erfgoed krijgt veel aandacht. Vroeger vertelden ouderen ’s avonds volksverhalen aan kinderen. Die traditie verdwijnt langzaam. Daarom worden de verhalen nu vastgelegd en gedeeld via mobiele apps. “De verhalen zijn er nog wel. Met apps kunnen jongeren ze op hun telefoon bewaren en met elkaar uitwisselen.”

De Universiteit Leiden werkt samen met Congolese partners aan het behoud van de Boa-taal. Lokale vrijwilligers verzamelen taalmateriaal, terwijl onderzoekers uit Leiden training en wetenschappelijke begeleiding verzorgen. Volgens De Wit is het behoud van kleine talen van groot belang. “Er gaat nog een hele wereld schuil achter deze talen. Juist daar valt nog ontzettend veel te ontdekken.”

Doneren
Mensen die het project willen steunen, kunnen doneren via het Leids Universiteitsfonds. Donateurs ontvangen regelmatig updates over de voortgang van het Boa-project.

Leiden Onderwijs Wetenschap Kennismakers