Originele microscopen en preparaten van Antoni van Leeuwenhoek samengebracht in Rijksmuseum Boerhaave

14

De originele microscopische preparaten die Antoni van Leeuwenhoek in de 17e-eeuw heeft gemaakt, zijn in Rijksmuseum Boerhaave tijdelijk herenigd met zijn originele microscopen. Het doel van het samenbrengen van deze eeuwenoude materialen is om te achterhalen wat Van Leeuwenhoek 350 jaar geleden zag toen hij door zijn microscopen keek. Wetenschappers hopen zo een beter inzicht te krijgen in de werkwijze van Van Leeuwenhoek. Ze zetten hiervoor de modernste fotografische technieken in.

Deze diashow vereist JavaScript.

Antoni van Leeuwenhoek maakte zijn eigen microscopen. De van oorsprong lakenhandelaar Van Leeuwenhoek zag door de lenzen voor het eerst zaadcellen, bloedlichaampjes en ‘kleine dierkens’, ofwel bacteriën. “Met zijn microscopen opende Van Leeuwenhoek een geheel nieuwe wereld die geen mens ooit eerder had gezien, namelijk die van de microkosmos”, aldus Boerhaave-directeur Amito Haarhuis. Van Leeuwenhoek correspondeerde tussen 1670 en 1720 met wetenschappers van de Royal Society en stuurde als bewijs diverse preparaten mee. Deze preparaten zijn de oudst bewaard gebleven voorwerpen die ooit door een microscoop zijn gezien.

De tekeningen uit de 17e eeuw en fotografie uit de 21e eeuw
Van Leeuwenhoek liet kunstenaars zijn waarnemingen met precisie uittekenen. Nu heeft de bekende micro-fotograaf Wim van Egmond de modernste digitale technieken ingezet om te laten zien wat Van Leeuwenhoek destijds zag. Hij heeft ieder preparaat door de lens van een originele Van Leeuwenhoek microscoop gefotografeerd. Behalve foto’s heeft Van Egmond ook filmbeelden gemaakt die de preparaten stukje voor stukje ‘afspeuren’ – zoals Van Leeuwenhoek zelf ook de wonderen van de microwereld aan zich voorbij moet hebben zien trekken. Door de opnames te vergelijken met de brieven die Van Leeuwenhoek aan de Royal Society schreef, hoopt een team internationale experts een beter inzicht te krijgen in Van Leeuwenhoek’s baanbrekende waarnemingen en zijn gebruik van kunstenaars om de microscoopbeelden vast te leggen.

De Microscoop
Het ontwerp van Van Leeuwenhoeks zeventiende-eeuwse microscopen is relatief eenvoudig: een miniem glazen lensje dat tussen twee metalen plaatjes is geklonken. Het preparaat zat op een pinnetje dat met schroefjes versteld kon worden. Zo stelde je scherp. Van Leeuwenhoeks microscopen vergrootten meestal zo’n tachtig maal en soms 250 maal, wat fenomenaal was voor die tijd. Rijksmuseum Boerhaave heeft vier van de wereldwijd overgebleven elf microscopen van Van Leeuwenhoek in de collectie. Vorig jaar eindigde de microscoop van Van Leeuwenhoek op de tweede plaats bij de verkiezing van Pronkstuk van Nederland.

Delen

14 reacties

  1. Een fantastisch museum, jammer dat ze zich wat teveel door Shell hebben laten inpakken, dat heeft wel afbreuk gedaan aan het imago.

    • Ach Mohammed, je moet niet iemand napraten. Als je het zo met Femke eens bent, moet je ook zelf stoppen met jouw sportieve rijtoertjes.

      • Hij kan idd beter gaan fietsen, maar hij heeft toch wel een punt. Een museum zou geen reclamezuil voor het bedrijfsleven moeten zijn.

        • Dennis slaat de spijker op de kop. Ik heb niet echt iets tegen Shell, ik heb zelfs de nodige stukjes olie in mijn portefeuille. Het dividend dekt de lopende kosten van mijn kleine verzameling oldtimers vrij aardig. Het is echter ongepast om zich als grootkapitaal in te kopen bij een instelling waarvan men enige objectiviteit mag verwachten. Sommige zaken kan men gewoon beter gescheiden houden.
          Wat mijn plezierritjes aangaat: ik zet dan meestal de verwarming lager en tijdens mijn afwezigheid worden er geen nieuwe blokken in de haard geworpen. Dat scheelt al de nodige uitstoot van koolzure gassen. Bovendien zou de aanschaf van een fiets ook nog eens voor een onnodige extra belasting van het milieu leiden. Verder zit ik graag droog en dat is op de fiets niet gegarandeerd. Het ijzeren ros is, net als het publieke vervoer, meer iets voor fanatieke liefhebbers. Ik gun mezelf zo nu en dan een kleine luxe.

          • In te kopen??? Van de duizenden voorwerpen die het museum rijk is zijn er 7 stuks m.b.t. shell !!
            Wat laat jij je kennen Mohammed, met je opschepperij. Heeft niets met het onderwerp te maken, maar uit eerdere reacties blijkt dat je aan zelfverheerlijking doet of gewoon zit te stoken om reacties te krijgen. In beide gevallen zielig.
            Dit museum is geweldig, ook voor kinderen. Een beetje hulp van het bedrijfsleven is welkon. Waarom jij wel delen in de winst en het museum niet??

          • Waar Shell bepaald hoe het er uit ziet, staat het er volgens mij gewoon bij. Voor wat hoort wat. En wat een kolder dat autorijden beter is dan fietsen.

    • Jackie Gunst op

      @ vaal hesje Waarom kunnen/mogen echte Leidenaren en gewone mensen niet naar het museum dan??

    • Ik ben links noch rechts, maar kom toch graag in een museum. Men komt er vriendelijke en beschaafde mensen tegen en de collecties zijn vaak toch nog wat uitgebreider dan thuis mogelijk is.

      • Wahaha, uitgebreider dan thuis…lachen man. Alsof je een huis zou hebben ter grote van een museumdepot!

        • Nee, zo’n ruim woon ik helaas niet. Tijdens mijn werkzame leven heb ik echter een aardige verzameling medische instrumenten verzameld, die destijds als overbodig gezien werden en veelal om niets werden vergeven. Deze zijn nu vrij zeldzaam geworden. Natuurlijk kan een museum niet het gehele bezit exposeren, maar ik durf de vergelijking op dit deelgebied (medische instrumenten van de tweede helft van de vorige eeuw) met menig museum best aan.

  2. Het spijt me te horen dat heer Eder mijn bijdragen niet kan waarderen. Ik poogde slechts aan te geven dat ik geen anti-Shell activist ben, maar dat ik wel van mening ben dat het museum hier onhandig geacteerd heeft. De objectiviteit is in het geding.
    Verder ben ik niet bij dit onderwerp over tourritten begonnen. De lezer kan zelf eenvoudig zien wie dat wel was. Het was natuurlijk onverstandig om daar op te reageren, zodat ik dat in het vervolg niet meer zal doen.
    Tenslotte was mijn allereerste opmerking dat het Boerhaave een fantastisch museum is. En daar wil ik ook mee afsluiten.

Over de auteur

Arjen Kennis

Je bent nu offline