HVOL biedt podium aan invloedrijke vrouwen uit Leidse historie

Leiden, 23 februari 2026 om 11:29 uur door Cor Klein

De Leidse geschiedschrijving is voor een belangrijk deel gewijd aan mannen. Hoewel vrouwen maar weinig voorkomen in historische documenten, waren ze zeker niet onbelangrijk in en voor de stad. Om deze, voor velen onbekende, vrouwen een gezicht te geven start op Internationale Vrouwendag het project ‘Leidse vrouwen op de kaart’.

Het bestuur van de Historisch Vereniging Oud Leiden (HVOL) vond het merkwaardig dat er over vrouwen die van belang zijn geweest in de Leidse geschiedenis zo weinig in beeld is gebracht. “Eigenlijk beseften we dat pas goed toen we zagen hoe Amsterdam aandacht besteedt aan vrouwen uit hun stadsgeschiedenis”, zegt HVOL-bestuurslid Marijke Tolsma in het Sleutelstadprogramma Cultuur071. “We besloten om zoiets ook in Leiden op te pakken. We hebben contact gezocht met de gemeente Leiden, met Erfgoed Leiden e.o., de Universiteit Leiden en Museum De Lakenhal. Zij waren direct enthousiast en participeren nu in ‘Leidse vrouwen op de kaart’, zoals we het project hebben genoemd.”

Niet toegelaten
Susan Suèr, werkzaam bij Erfgoed Leiden e.o., weet dat in de Leidse archieven veel documenten zijn bewaard die voor dit project interessant zijn. “Het vergt wel veel onderzoek, want anders dan documentatie over mannen, zijn geschriften die betrekking hebben op vrouwen minder makkelijk te vinden. Dat is ook wel verklaarbaar, vrouwen werden veelal niet toegelaten tot bepaalde functies zoals in de politiek of bij besturen. Daarnaast waren het ook voornamelijk mannen die in de negentiende eeuw aan geschiedschrijving gingen doen en zij waren vooral geïnteresseerd in hun eigen verhalen of die van andere mannen.”

De organisatie van het project is op zoek naar namen van en verhalen over vrouwen die op de een of andere wijze van invloed zijn geweest in de stad. Dat kunnen, volgens Tolsma, vrouwen zijn die actief waren als onderneemster, in de horeca, de cultuursector, of wat dies meer zei. “Bijvoorbeeld iemand als Marie de Brimeu. Zij heeft samen met de veel bekendere Clusius de eerste Hortustuin ingericht. Ik kan me voorstellen dat zonder haar die eerste Hortus er heel anders had kunnen uitzien. Maar je kan ook denken aan Elly den Haan – Groen, de eerste vrouwelijke wethouder van Leiden.”

Cipierster
Het project moet resulteren in een website waarop de biografieën van deze vrouwen een plek krijgen en in een digitale kaart van Leiden waarop locaties te vinden zijn die aan hen te relateren zijn. Een selectie van de biografieën komt ook in boekvorm uit. De officiële aftrap van het project is op zondag 8 maart om 14.00 uur in de Burgerzaal van het Leidse stadhuis.

Naast uitleg over het project, staat die middag ook een drietal korte lezingen op het programma. Susan Suèr gaat in op het leven van Maria van Nispen, de cipierster van het Gravensteen. Sjoerd Ramackers van de Universiteit Leiden gaat het een en ander vertellen over de tot slaafgemaakte Susanna van Cormantin. Renée Volkers, conservator bij Museum De Lakenhal, sluit af met een korte lezing over beeldend kunstenaar en galeriehoudster Giselle Kuster. De bijeenkomst is gratis te bezoeken, maar wel na aanmelding via leidsevrouwen@oudleiden.nl. Via dit e-mailadres kunnen ook namen van overleden invloedrijke vrouwen worden aangemeld.