Talent tot bloei laten komen: aandacht voor hoogbegaafdheid in het onderwijs

Leiden, 14 april 2026 om 13:04 uur door Nancy Glazer

Hoogbegaafdheid wordt nog vaak gezien als een garantie voor succes op school. Leerlingen die zonder moeite door de lesstof gaan, altijd hoge cijfers halen en vanzelf hun weg vinden naar de universiteit. Maar dat beeld klopt lang niet altijd. Achter hoge intelligentie gaan vragen schuil over motivatie, aansluiting en welbevinden.

Volgens docent Toegepaste Psychologie Andries Rhebergen, verbonden aan onderwijsnetwerk LEF, kunnen hoogbegaafde leerlingen vastlopen in een systeem dat onvoldoende aansluit op hun manier van denken en leren.

Uitdaging
“Vroeger draaide hoogbegaafdheid vooral om IQ”, zegt Rhebergen. “Nu kijken we breder: ook creativiteit, motivatie en denkvermogen spelen een rol.” Als leerlingen worden uitgedaagd, kunnen ze volgens hem snel en origineel werken. “Maar die uitdaging ontbreekt vaak. Als jouw interesses en potentieel afwijken, ontstaat verveling.” Die verveling uit zich op verschillende manieren. “Meisjes passen zich vaak aan en vallen minder op, terwijl jongens eerder zichtbaar gedrag laten zien. Dat wordt lang niet altijd herkend als een signaal van hoogbegaafdheid.”

Ook vooroordelen spelen een rol. “Veel mensen denken dat deze leerlingen alles makkelijk kunnen en vanzelf succesvol zijn. Maar dat geldt slechts voor een kleine groep.” Daardoor blijven veel kinderen onopgemerkt en missen zij passende begeleiding.

Samenwerking
Een goede samenwerking tussen ouders en scholen is essentieel. “De ‘gouden driehoek’ van ouder, school en kind moet goed functioneren. Ouders zien vaak als eerste dat hun kind anders is en hebben meestal gelijk.” Passend onderwijs gaat verder dan aangepaste lesstof.

“Kinderen moeten zich ook sociaal en emotioneel ontwikkelen. Als het onderwijs niet aansluit, blijven die processen achter.” Volgens Rhebergen ontbreekt het op scholen nog aan kennis. “Begin met de vraag of we deze leerlingen herkennen en de juiste middelen hebben om hen te begeleiden en te ondersteunen. Hoewel er goede instrumenten zijn, worden die nog te weinig gebruikt. Binnen LEF werken onderwijs en zorg samen aan dit vraagstuk.” Voor Leiden hoopt Rhebergen op sterk basisonderwijs, plusgroepen en passende voorzieningen voor hoogbegaafde leerlingen.

“Hoogbegaafdheid is in de kern geen probleem. Het is een mooie eigenschap, als je de kans krijgt om je talent te ontwikkelen. Als we beter aansluiten, kan hoogbegaafdheid weer worden wat het hoort te zijn, namelijk een kracht.”