(Fotomontage: HVOL)

Leidse stadspoorten weer voor iedereen zichtbaar

Leiden, 29 mei 2026 om 12:10 uur door Jan Frensen

Leiden had ooit geen twee, maar wel acht stadspoorten. Het waren de enige doorgangen naar de stad in de stadsmuur. Stichting Verborgen Stad heeft de zes verdwenen poorten virtueel weer tot leven gewekt. Dat deden ze samen met de Historische Vereniging Oud Leiden en studenten.

De Witte Poort, de Rijnsburgerpoort, de Marepoort, de Herenpoort, de Hogewoerdspoort en de Koepoort: allemaal moesten ze het veld ruimen voor de vooruitgang. Alleen de Morspoort en de Zijlpoort staan na al die jaren nog overeind.

Behoud
Dat betekent overigens niet dat de sloop van de oude poorten zonder slag of stoot verliep. “Ook destijds zag men al de waarde in van het behoud van de stadspoorten”, vertelt Theo Pronk van Verborgen Stad, die de poorten in 3D modelleerde en deze op de oorspronkelijke plek op een foto weer terugplaatste.

Het reconstrueren van het uiterlijk van de poorten was niet erg lastig. Bouwtekeningen zijn bewaard gebleven, evenals historische afbeeldingen.

Levend
De 3D-modellen van de poorten zijn al even beschikbaar op de site en in de History 5D-app, waar historische bouwwerken uit heel Nederland te zien zijn. Nieuw is dat de geschiedenis nu ook levend wordt gemaakt met verhalen uit de zeventiende eeuw.

Bijvoorbeeld over de Vlaamse, Waalse en Franse geloofsvluchtelingen, die onder meer via de Witte Poort de stad binnenkwamen. Of over de vrijdenkers van vlak buiten de stad, die door de Rijnsburgerpoort binnenkwamen; denk aan René Descartes, bewoner van kasteel Endegeest.

Telefoon
Mensen die de stadspoorten en de verhalen uit die tijd willen ontdekken, kunnen dat via hun telefoon doen op de plekken waar deze ooit stonden. Of thuis op de computer.

“Als je al die poorten afloopt en de verhalen ontdekt, krijg je een soort dwarsdoorsnede van de hele Leidse geschiedenis van de 17e eeuw. Dat is het belangrijkste doel van dit project”, aldus Pronk.