De Femicide Monitor biedt nieuwe inzichten in vrouwenmoord

De afgelopen jaren is er meer aandacht voor femicide in Nederland. Dat viel hoogleraar Veiligheid en Interventie Marieke Liem ook op. Maar betrouwbare cijfers over wie de slachtoffers en wie de daders zijn ontbraken. Om het debat te voeden met goede data richtte Liem de Femicide Monitor op.

Sinds twee jaar onderzoekt een groep wetenschappers van de Universiteit Leiden alle doodslagen en moorden op meisjes en vrouwen in de jaren 2014-2024. Voor het project de Femicide Monitor. Het levert schokkende cijfers op. Zo hebben ze achterhaald dat van alle vrouwen die in Nederland om het leven worden gebracht, zestig procent door de eigen partner of ex-partner wordt vermoord. “Omgerekend is dat elke twee weken”, zegt Marieke Liem.

De bronnen die de Femicide Monitor gebruikt, zijn niet alleen politieverslagen en data van het Openbaar Ministerie, maar ook interviews met nabestaanden. “Nabestaanden weten vaak heel goed hoe de relatie eruitzag, wat de dynamiek in die relatie was.” Die interviews leveren nieuwe inzichten op.

Backlash
Als voorbeeld noemt Liem het zogenaamde backlash effect. “Het is contra-intuïtief, maar naarmate de emancipatie van vrouwen toeneemt, zien we juist dat het geweld tegen vrouwen constant blijft. Nabestaanden vertelden vaak dat het geweld binnen de relatie van hun naaste toenam op het moment dat de man zijn baan verloor, of de vrouw juist promotie maakte op werk en meer ging verdienen. Het statusverschil dat er voorheen tussen man en vrouw bestond, werd kleiner en met controle, vernedering of geweld probeerde de man het statusverschil in de relatie te herintroduceren.”

Signalen
Volgens Liem moeten de samenleving gaan inzien dat femicide een maatschappelijk probleem is. Iedereen kan een aandeel hebben in de preventie door alert te zijn op waarschuwingssignalen. “We moeten alert zijn op het achteruitgaan van een psychologische conditie, toename in verslaving, oude mensen die nog samenwonen terwijl ze eigenlijk niet meer voor elkaar kunnen zorgen, of signalen van een gewelddadige relatie.”

Een week geleden bracht de Femicide Monitor naar buiten dat huiselijk geweld ook een rol kan spelen in suïcide van vrouwen. “In een kwart van de gevallen is er een geschiedenis van geweld. We hebben daarvoor 550 schouwverslagen in de regio Rotterdam onderzocht.”

Liem en haar team kwamen ertoe om hier nader onderzoek naar te doen door wat nabestaanden hen vertelden. “We werden in toenemende mate benaderd door nabestaanden van vrouwelijke suïcides. En die zeiden: onze dochter, onze moeder, onze zus, heeft een einde aan haar leven gemaakt, maar wij geloven het niet. Er is hier meer aan de hand, er was sprake van huiselijk geweld, ze werd bedreigd, er speelt hier meer.” Liem gaat er vanuit dat ze nog slechts een tipje van de ijsberg hebben blootgelegd omdat huiselijk geweld vaak niet wordt gemeld.

Oordeel
Liem heeft een advies voor mensen die iemand in hun omgeving hebben van wie ze vermoeden dat de partner gewelddadig is. “Probeer diegene in een open gesprek te bevragen hoe het nou eigenlijk gaat thuis. En heb geen oordeel over waarom iemand niet weggaat bij die partner. Het is aan de omgeving om te bewegen in het tempo van het slachtoffer.”

De Femicide Monitor zoekt donateurs die het onderzoek financieel willen steunen. Donateur worden kan via www.LUF.nl/femicide.

Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.

Kennismakers Josefien Overeem en Nancy Glazer in gesprek met hoogleraar Marieke Liem over de Femicide Monitor.

 

*Kennismakers is een radioprogramma op Sleutelstad.nl. Elke dinsdagavond om 19.00 uur. Over wetenschap, onderzoek, onderwijs en innovatie. Een programma voor nieuwsgierige mensen.

Leiden Onderwijs Wetenschap Kennismakers