Afgetreden SP-wethouder verantwoordelijk ondanks collegiaal stadsbestuur

6

“Een wethouder is geen minister. Die is namelijk zelf verantwoordelijk voor het eigen departement. Op lokaal niveau wordt er collegiaal bestuurd. Maar dat wil niet zeggen dat het hele college verantwoordelijk is als er zaken fout gaan”. Burgemeester Lenferink moest gisteravond voorzichtig laveren tussen het uit de wind houden van zijn wethoudersploeg en het niet verder beschadigen van de gistermiddag afgetreden wethouder Roos van Gelderen.

Chris de Waard sprak na het debat met burgemeester Lenferink.

Einddebat kostenoverschrijding tijdelijke woningen

Gisteravond debatteerde de raad over de kostenoverschrijding van ruim 1,2 miljoen euro op het project. Noodgedwongen met burgemeester Lenferink die wethouder Van Gelderen verving. Vrijwel de hele raad vindt dat niet alleen wethouder Van Gelderen verantwoordelijk is voor het in financiële zin mislopen van het project waarbij onder stoom en komend water circa 150 tijdelijke woningen, verdeeld over drie locaties in Leiden, zijn neergezet. Bij het project voor de tijdelijke woningen voor een aantal speciale doelgroepen waaronder vluchtelingen met een verblijfsvergunning en voormalig daklozen waren tenslotte meer wethouder betrokken. Marleen Damen van financiën bijvoorbeeld, en bouwwethouder Paul Laudy.

Collegiale verantwoordelijkheid

Volgens Lenferink is er weliswaar sprake van collegiale verantwoordelijkheid binnen het college, maar was Van Gelderen wel degelijk verantwoordelijk voor het project. “Besluiten worden door het hele college genomen, maar dat neemt niet weg dat wethouders en de burgemeester ook een eigenstandige rol hebben en richting geven. Natuurlijk bespreken we bepaalde zaken als college, maar als team alle punten bespreken kan niet. Er zijn heel erg veel projecten”.

Dat Roos van Gelderen gisteren aftrad, was misschien wel onvermijdelijk gezien de conclusies van het rapport. Maar dat ze dat ’s middags deed in plaats van aan het einde van het debat, zeiden veel partijen jammer te vinden. Liever hadden ze gezien dat Van Gelderen zelf in de raad verantwoording zou afleggen op basis van het onderzoeksrapport. “Dat was ook de lijn van het college”, zei Van Gelderen gisteren bij haar aftreden. “Maar de afgelopen dagen bleek meer en meer dat de raad niet meer op die lijn zat, ondanks het eerdere verzoek om nog wel met mij het debat aan te gaan”.

Motie van wantrouwen

Verschillende partijen hebben een klodder boter op hun hoofd als ze het nu betreuren dat de wethouder opstapte voor het debat plaatsvond. Dat Van Gelderen bedankte voor de eer om een debat in te gaan met als zekere afloop een breed gesteunde motie van wantrouwen aan haar adres is best te begrijpen. Immers, dan is blijkbaar vooraf al duidelijk dat het niet uitmaakt met welke argumenten je als bestuurder komt. En dat ze tot aftreden zou worden gedwongen werd maandagavond duidelijk. Het CDA liep al weken met een motie van wantrouwen op zak om na het debat in te dienen. Die motie leek vorige maand nog op weinig steun te kunnen rekenen, maar de afgelopen dagen werd duidelijk dat onder andere de partijen die een nieuw college gaan vormen, van mening waren veranderd.

Toch geen snelheid boven volledigheid bij informeren raad

De raad ging, net als op 12 april tijdens het eerste spoeddebat over deze kwestie, ook weer uitgebreid in op het feit dat het college al maanden wist dat er problemen waren, voordat de raad werd geïnformeerd. Een week na de verkiezingen. De burgemeester benadrukte met klem dat er absoluut geen verband was tussen het tijdstip van informeren van de raad en het niet willen brengen van slecht nieuws vlak voordat Leiden naar de stembus ging. “We wilden u de juiste en volledige informatie geven, anders kunt u er ook niet mee. En u bent hier om besluiten te nemen”.

Chris de Waard sprak na het debat met fractievoorzitter Pieter Krol van de ChristenUnie Leiden.

Een onder aanvoering van de ChristenUnie ingediende motie om de raad voortaan liever sneller te informeren dan zo volledig mogelijk, haalde het met 18 stemmen voor en 19 tegen net niet. Volgens Lenferink kan dat ook niet: “We krijgen wekelijks signalen dat er ergens misschien iets speelt. Daar kunt u niets mee. Het zijn bovendien zoveel zaken dat u dan nergens anders meer aan toekomt.”

De raad bleef niet helemaal met lege handen achter. Een door Pieter Krol van de ChristenUnie gevraagd gemeend excuus namens het hele college kwam er onomwonden. “Dat excuus dat krijgt u”, zei Lenferink. “Hier schaamt het hele college zich voor.”

Ontluisterend rapport over oorzaken

De oorzaken van de overschrijding zijn eind april onderzocht en de conclusies in het begin deze maand verschenen rapport liegen eer niet om. Onder grote tijdsdruk is afgeweken van de normale procedures. Het niet volgen van dat Leids Planproces had desastreuze gevolgen. “In plaats van het maken van een grondige feitelijke analyse en een degelijke financiële prognose, denderde de trein in volle vaart door op basis van een onvolledig beeld van de risico’s”, zo noteerden de onderzoekers die verder constateerden dat van sturing op het project nauwelijks sprake was, er binnen de projectorganisatie onvoldoende financieel inzicht was, gemaakte uren van ambtenaren (plankosten) vaak pas weken later aan het project werden toegeschreven en er bovendien een groot verloop was van medewerkers op verschillende cruciale posities. Het enige positieve dat aan het licht kwam is dat het de ramingen waren die niet klopten. De circa vier miljoen die Leiden uiteindelijk kwijt is voor de 150 units klopt met de normbedragen die ervoor staan. Als dat klopt is er dus geen geld over de balk gesmeten.

 

 

Delen
Zomerbiervaart

6 reacties

  1. Ik vond Lenferink minder “voorzichtig laveren” dan “vertellen hoe het zit”. “Voorzichtig laveren” verondersteld dat hij een vooropgezet plan heeft om “de schade te beperken”. “Vertellen hoe het zit” is meer “informeren”. Tenzij men erg goed op de hoogte is van hoe het College bestuurt en eigen kennis heeft om de woorden van de burgemeester aan te toetsen, komt het hier aan op vertrouwen in een spreker, ja dan nee.
    *
    Ik vond Lenferinks betoog (online na te bekijken op https://leiden.notubiz.nl/vergadering/515787/Gemeenteraad%2015-05-2018) overtuigend. Het argument van “geen twee kapiteins op een schip” – niet twee wethouders verantwoordelijk maken voor aansturing van (een deel van) het project – is voor iedereen te begrijpen. En de afweging en keuze daarvoor te billijken.
    *
    Lenferink ging in het debat ook in op suggesties dat wethouders (i.h.b. Laudy en Damen) via hun betrokken ambtenaren toch lijntjes open kunnen houden, en zo op de hoogte en medeverantwoordelijk voor het verloop van het project zijn.
    *
    Het punt van de CU-motie lijkt me objectief lastig. Het gaat om de afweging tussen (1) tijdig informeren, maar mogelijk heel vaak vals alarm slaan (er blijkt niets aan de hand), en (2) pas informeren als men vrij zeker weet dat een probleem dreigt, maar met het risico dat men de raad erg laat, te laat informeert, zodat bijsturing erg moeilijk is. Een keuze daarbinnen is geen rekensom met 1 juist antwoord, maar een lastige afweging.
    *
    De raad stond voor een moeilijke afweging. Lenferink stelde dat pas begin dit jaar – dus laat in het traject – voor het eerst signalen binnenkwamen van financiële overschrijdingen. Enige wat ik – leek – kan bedenken is: waarom heeft niemand binnen het College eerder bij Van Gelderen om sturingsinformatie gevraagd?
    *
    Toelichting: het project werd niet uitgevoerd volgens de normale aanpak. Juist omdat het project politiek gevoelig lag (verzet onder deel van de burgerij), kan men zich voorstellen dat binnen het College men de vinger meer dan gebruikelijk aan de pols zou willen houden (“Dit moet een succes worden”). Wellicht wilde deze of gene wethouder halfbewust liever ook niet het naadje van de kous weten, om zo niet medeverantwoordelijk te worden? Men kan zich voorstellen dat bij eerder bevragen van Van Gelderen sneller duidelijk zou worden, dat de aanpak zeer riskant was en aangepast diende te worden.
    *
    Het zich niet verantwoorden door Van Gelderen op de valreep blijft voor mij raadselachtig. Ik kan er niet meer van maken dan dat ze de dreigende motie van wantrouwen als een schop na ervaren heeft, dan wel een poging politieke munt te slaan uit het mislukken (zich van haar distantiëren door andere partijen in hetzelfde College). Het argument: “Als je vooraf weet dat die motie van wantrouwen komt, heeft het geen meer je te verantwoorden, men heeft zijn conclusies al getrokken” gaat niet op. Van Gelderen heeft zelf gesteld dat ze normaliter zelf direct zou zijn opgestapt na de bekendmaking van het rapport. En een betoog zoals gehouden door de burgemeester had Van Gelderen gisteren dan zelf hebben kunnen houden.
    *
    Tot slot. Gebruikelijk reageren medeburgers hier met eenregelige reacties, waarin ze eigen vooroordelen herhalen en triomfantelijk bevestigd zien.Het is allemaal een zooitje daar op het stadhuis, vriendjespolitiek, plucheplakken. Ik vond het debat beschaafd verlopen, terwijl raadsleden soms best vasthoudend waren, en de verantwoording door Lenferink niet ‘draaierig’. Tot slot hoorde ik bij alle partijen veel waardering voor de staat van dienst van Van Gelderen. Ik ken haar maar een klein beetje van contact maar kan me bij die waardering aansluiten.

  2. Zeker waar Gerard. Wat blijft in mijn beeld is wat Roos van Gelderen voor de Leidenaren heeft gedaan en dan met name het minder mondige en rijke deel van hen.

  3. Een Leids burger op

    Misschien een (dis)functioneringsgesprek voor de betrokken ambtenaren?
    De motie van treurnis eerder voor van Gelderen gaat specifiek over dit ene project en natuurlijk niet over goede dingen die zij ook heeft gedaan.
    .
    Niemand heeft hier nog gezegd dat het allemaal ¨een zooitje daar op het stadhuis, vriendjespolitiek, plucheplakken” zou zijn.
    Dat zijn nu juist weer de beruchte lichtVEERdige vooroordelen:
    https://sleutelstad.nl/2018/05/03/wethouder-van-gelderen-over-rapport-overschrijding-tijdelijke-woningen-normaal-gesproken-zou-ik-nu-aftreden/#comment-272740
    Men wist van de tegenvallers maar rekende zich rijk door te hopen dat er nog meevallers zouden komen die uitbleven en er was al eerder een overschrijding van 6 ton. Dat het hele project al niet vanaf het begin goed was georganiseerd blijkt nu juist uit het rappport.
    .
    Van Gelderen had natuurlijk zelf nogmaals uitleg kunnen geven en dan had ze vast ook liever gedaan ware het niet dat sommige partijen al melden geen vertrouwen meer te hebben in de wethouder en dreigden met een motie van wantrouwen. (lees:weggestuurd worden).
    .
    Waarom zelf nog een debat doen als het oordeel toch al vast staat?
    .
    Daarom vind ik het niet zo vreemd van Mevr. van Gelderen om dhr. Lenferink het debat te laten doen en zelf voortijdig op te stappen. Bovendien zou de verantwoording inhoudelijk niet anders zou zijn geweest dan bij Lenferink nu met dat verschil dan voor Lenferink geen motie van wantrouwen dreigde.

Geef een reactie

Over de auteur

Chris de Waard

Hoofdredacteur en oprichter van deze site en de radiozender Sleutelstad 93.7 FM. Volgt met name de Leidse gemeentepolitiek en bericht daar over.

Deze site gebruikt cookies. Lees meer over onze cookies.