Is Christus teruggekeerd naar aarde in de vorm van Donald Trump? Volgens promovendus Manon Portos Minetti denken evangelisch christelijke Amerikanen dat wel. Vanuit de Verenigde Staten reisde de wetenschapper naar Leiden om promotie-onderzoek te doen naar het evangelisch rechts, dat een vaste voet aan de grond heeft in het Witte Huis.
Het onderzoek gaat over de connectie tussen nieuwe media en politieke inmenging. “Je ziet door de geschiedenis heen dat extreemrechts heel goed gebruikmaakt van opkomende nieuwe media.” Een specifiek onderdeel daarvan gaat over evangelisch christendom. Dat heeft een eigen genre: televangelism. “Flashy op televisie, glitterpakjes, megachurches met duizenden mensen die daar zitten.”
Evangelisch christendom
Maar wat is het evangelisch christendom? Volgens Portos Minetti is dat nog best moeilijk te definiëren. “Evangelische christenen of evangelicals, zoals ze heten in de Verenigde Staten, vallen uiteen in heel veel verschillende groepen mensen. Maar altijd protestants christelijk. Ze moeten opnieuw geboren zijn. Dat betekent vaak dat je als volwassene gedoopt moet worden, want je moet de bewuste keuze maken om Jezus en God te volgen.”
Ook het verspreiden van het evangelie is belangrijk. “Dus dat je andere mensen vertelt over Jezus, de christelijke levenswijze en hen hopelijk overtuigd om ook evangelisch te worden. Maar de fundamentalistische denkwijze van evangelicals gaat nog een stap verder”, vertelt Portos Minetti. “Na de desegregatie in de jaren zestig van de vorige eeuw, waar ze tegenstanders van waren, werd de beweging meer politiek actief.”
Apocalyps
“In de jaren 80 kwam Ronald Reagan, dat was de eerste echt openlijk evangelische president die daar deze ideeën verspreidde, apocalyptische denkbeelden had en deze ook in speeches verwerkte.” Die denkbeelden vormen een rode draad door de beweging. Evangelische fundamentalisten zijn ervan overtuigd dat Jesus Christus terugkeert naar aarde na een apocalyps, oftewel het einde van de wereld.
Dat idee verklaart volgens Portos Minetti ook veel van de beleidskeuzes van de regering van Trump. “De oorlog in Iran wordt ook op deze manier gelezen, met het idee dat er veel oorlogen op de wereld zullen zijn en dan begint de apocalyps. We hebben natuurrampen, we hebben oorlogen. En als je op die manier leest wat er gebeurt, dan is wat de regering Trump doet eigenlijk niet zo gek.”
Kruistocht
Verschillende ministers in de Amerikaanse regering dragen hun geloofsovertuigingen uit op hun sociale media. Een daarvan is de Minister van Oorlog Pete Hegseth. Die schreef ook een boek, dat Crusade heet. “Het woord kruistocht, crusade, is een heilige oorlog tegen ongelovigen. Maar ook Islam wordt gezien als een grote bedreiging.” Hegseth laat het evangelisme doorvoeren in het Pentagon, waar het Ministerie van Oorlog zit. “Hij verplicht nu dat daar op evangelische wijze wordt gebeden.” De invloed die deze religieuze stroming nu heeft, is volgens Portos Minetti niet eerder zo groot geweest. “Ook in de denktank die achter het beleid van Trump zit, de Heritage Foundation, zitten voornamelijk evangelische christenen.”
Terugkeren naar de Verenigde Staten is voor Portos Minetti geen optie meer. “Het is op de eerste plek voor mij echt een ethische overweging”, zegt die. De omgang met Latijns-Amerikaanse mensen gaat Portos Minetti ook persoonlijk aan. “Mensen worden in kampen gestopt omdat ze Spaans spreken op straat. Daar leven ze vervolgens onder erbarmelijke omstandigheden.” Portos Minetti is zelf Uruguayaans en heeft dus ook Latijns-Amerikaanse roots.
Als onderzoeker wil Portos Minetti een kritisch en open beeld aanhouden. “Het is soms heel frustrerend om dit werk te doen. Er zijn ook heel veel mensen die nog steeds heel erg fan zijn van Amerika. Ieder mag natuurlijk vinden wat hij wil.” Als Amerika deskundige twijfelt die of het nog mogelijk is om fan te zijn van het land. Is het doel van het onderzoek dan om de vinger op de zere plek te leggen? “Ja, ergens wel, of gewoon meer de dingen laten zien zoals ze zijn.”
Sleutelstad
Middelstegracht 87A
2312 TT Leiden
E-mail
redactie@sleutelstad.nl
Telefoon Redactie
071 - 5235907
