Provinciale aansturing op fusie Leidse regio ‘alleen als het echt misgaat’

10

Hoeveel inwoners heeft een gemeente nodig om zelfstandig te kunnen zijn? En wie beslist er of gemeentes gaan fuseren? Nu de samenwerking in de Leidse regio op verschillende thema’s stroef verloopt, zijn dat vragen die worden gesteld in aanloop naar de aankomende verkiezingen voor de Provinciale Staten. De meeste partijen zien het liefst een oplossing vanuit de gemeentes zelf, ‘maar als u er zelf niet uitkomt, dan helpen wij een handje’, zei Commissaris van de Koning Jaap Smit dinsdagavond in Dorpscentrum Oegstgeest.

In Leiden vond vorige week ook al een debat plaats in het kader van de verkiezingen voor Provinciale Staten.

Voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen een jaar geleden spraken alle partijen in de regio zich nog expliciet uit voor of tegen een fusie in de Leidse regio. In Leiderdorp kwam fusie met Leiden vervolgens een stap dichterbij, maar in Oegstgeest kostte het pro-fusie standpunt een aantal partijen naar verluid een zetel. Bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten op 20 maart ligt er echter een heel andere discussie voor. De kandidaat-statenleden zien bijna allemaal graag een sterke en slagvaardige gemeente, maar geen van de partijen wil zich uitspreken voor een gedwongen fusie.


IJsbrand Terpstra sprak met Commissaris van de Koning Jaap Smit en met vertegenwoordigers van de zes aanwezige politieke partijen

Kostenbesparing
Volgens D66 moet de wens tot fusie ‘van onderaf komen’, maar PS-kandidaat Ton van Rijnberk zegt wel dat een gemeente met minder dan 25.000 eigenlijk niet groot genoeg is voor zelfstandigheid. ”Dat gaat niet over het beheer van de gemeente maar over het moment dat je belangrijke transities moet gaan vormgeven. Daar heeft men dan de mensen gewoon niet voor in huis.” Het CDA begrijpt dat standpunt niet en vindt dat er geen goede redenen zijn voor een fusie in de regio. “Gemeenten zijn sterker dan je denkt. Voorschoten heeft bijvoorbeeld de broekriem aangetrokken en zijn er daardoor sterker uitgekomen”, vindt PS-kandidaat Moniek van Sandick.

De VVD vindt dat er feitelijk al sprake is van een fusie doordat er op veel terreinen achter de schermen al wordt samengewerkt. “Als je dan fuseert gaat het er dus eigenlijk om dat je geen vijf secretarissen, koffie-automaten, gemeenteraden en burgemeesters meer hoeft te betalen. Een volledige fusie levert dan een kostenbesparing op”, vindt Frederik Zevenbergen. Willem Minderhout van de PvdA ziet in dat geval liever een volledige fusie dan verregaande samenwerking. “In een samenwerkingsverband heeft een gemeenteraad vaak niet meer zoveel te zeggen over wat er uiteindelijk gebeurt.”

Alleen als het echt nodig is
Hoewel de partijen van mening verschillen over de nut en noodzaak van een fusie, zijn ze het over één punt met elkaar eens: het zou het beste zijn als het idee voor samenwerking of fusie vanuit de gemeentes zelf komt. “Pas als het echt mis gaat moeten we ingrijpen”, vatte PvdA’er Minderhout het alom aanwezige standpunt samen. Voor de Leidse regio komt daar nog bij dat er onlangs een Toekomstvisie Leidse Regio is afgesproken, waarin is vastgelegd hoe de samenwerking de komende jaren vorm moet krijgen. Zonder uitzondering willen de partijen die visie eerst een kans geven, voordat er met het vingertje wordt gewezen vanuit de provincie.

Misschien nog wel het meest uitgesproken over een fusie was de Commissaris van de Koning Jaap Smit. Hij memoreerde dat Zuid-Holland inmiddels van 60 naar 52 gemeentes is gegaan. “Het herindelingsspook heeft rondgewaard”, verwoordde hij het poëtisch. “Je moet er wel altijd een voorzichtige houding in aannemen, want iets afdwingen heeft niet zoveel zin. Maar soms is het nodig dat je als provincie zegt: we moeten hier nu echt een stap gaan zetten”, aldus Smit over de Leidse regio.

Tijd geven
Hij geeft de Hoeksche Waard als voorbeeld, waar vijf dorpen per 1 januari 2019 zijn gefuseerd. “Daar is lang over nagedacht, maar je ziet nu dat er een heleboel energie vrijkomt om een aantal zaken in de juiste richting te ontwikkelen”, aldus Smit. Voor de Leidse regio ziet hij zo’n toekomst ook wel, maar de Commissaris van de Koning wil dat niet forceren. “Het heeft in ieder geval tijd nodig. De vraag is ook of fusie altijd de enige optie is of dat er ook andere opties zijn waarbij de krachten gebundeld kunnen worden.”

Delen
heropening sligro Leiden

10 reacties

  1. Allert Goossens

    Frederik moet zich eerst eens verdiepen in fusies als hij stelt dat een fusie geld oplevert. Volgens mij moet de eerste fusie die geld oplevert (zonder dat dit ten koste van de burgers en bedrijven gaat) zich nog aandienen. Fusies hebben uiteindelijk erg weinig voordelen.

    Goed samenwerken is als alternatief wel een must. Wat me opvalt aan veel gemeenten rond Leiden met een grote zelfstandigheidswens is dat ze in de samenwerkingen ook al niet voorop lopen. Dat lokale mercantilisme is een groot gevaar en kan ertoe leiden dat er ooit een provinciaal bestuur wél naar bestuursdwangmiddelen grijpt. Je hebt het dan als regiogemeente over jezelf afgeroepen.

    Regionale samenwerking zou hoger op de agenda moeten staan en veel minder NIMBY gedreven moeten zijn. Alleen dan is een stadsfusie duurzaam af te wenden. Wanneer veel gemeenten de regionale samenwerking afhouden en alleen komen halen en niets brengen, dan zal ook in de regio Leiden het lot uiteindelijk een stadsfusie zijn.

    • Mathieu Paardekooper op

      Volledig mee eens. De gemeenten in de Leidse regio zeggen wel samen te willen werken maar houden de kaarten stevig tegen de borst. Openheid tegenover elkaar is ver te zoeken en belemmert oprechte samenwerking.

  2. Een Leids burger op

    Voorlopig zal een fusie nog wel even op zich laten wachten.
    Hoewel een grotere gemeente meer geld krijgt moet men ook dan zich zeker niet rijk rekenen.
    Zie verder ook bijvoorbeeld: http://forzaijmond.nu/wp-content/uploads/2018/02/De-voor-en-nadelen-van-een-gemeentelijke-fusie-in-de-IJmond.pdf
    De omringende gemeenten hier zoals Leiderdorp, Oegstgeest e.d. willen natuurlijk hun zelfstandigheid behouden en zelf over zaken kunnen beslissen. De samenwerking heeft niet veel opgeleverd. Ieder eigen huisvestingsbeleid e.d. Leiden kan nu nog op eigen grond bouwen, maar daar komt ook een keer een eind aan. Op langere termijn zal een fusie onvermijdelijk zijn. De vraag is dus , mijns inziens, niet of er een fusie komt, maar slechts wanneer.

  3. Cees Mentink op

    Ik hoop om meerdere redenen nog mee te maken dat Leiderdorp onderdeel van Leiden wordt.

  4. Heb je haar weer op

    Als ex ambtenaar, inwoner van een dorp rond Leiden en werkzaam bij het RAP heb ik veel geleerd. Bange burgers van gemeentes die denken hun identiteit te verliezen als er wordt gefuseerd. Ik vraag me af, wat is de identiteit van de randgemeentes van Leiden. Gemeentehuizen inclusief personeel kosten 10 tallen miljoenen euro’s, en het getouwtrek om stukjes grond in het belang van de Gemeente gronden moet eens afgelopen zijn. Fuseren is vooruitdenken, jammer voor de burgemeesters, wethouders e.a. werkenden, en is genoeg te doen, en dat het werken!

  5. Leiden-Noord op

    Het word hoog tijd dat de klem liggende gemeente Leiden gaat fuseren met Leiderdorp Oegstgeest Voorschoten en Zoeterwoude, delen van Warmond en Hoogmade en het liefst ook met Valkenburg of op zijn minst het vliegkamp Valkenburg! Waarom kan het overal in Nederland wel en blijft Leiden al jaren achter? Zelfs Katwijk en Alphen aan den Rijn zijn inmiddels groter geworden dankzij annexatie! En hoeveel projecten moeten er nog stranden of miljoenen extra kosten omdat iedereen er zijn plasje over moet doen? Leiden is niet voor niets na Den Haag de meest dicht gegroeide gemeente van Nederland. De tijd lijkt hier werkelijk waar op alle fronten steeds stil te staan, gedoe en gezeik over hoogbouw of broodnodige infra projecten, Leidse binnenstad die steeds meer doorbloed etc etc. Het word hoogtijd dat de gemeente Leiden de bovengenoemde kleine gemeenten tot volwaardige stadsdelen maakt, want als je naar de topografische kaart van Leiden kijkt dan oogt het als 1 stad maar het functioneert voor geen meter! Hoeveel jaar moet hier nou nog overheen gaan???

  6. Mathieu Paardekooper op

    Klem liggende gemeente? Een gemeente ligt altijd klem, waar je de grens ook trekt. Zeg dan we willen meer grondgebied om huizen te bouwen. Dat heeft Leidenal maar ze gebruikt het niet. Oostvlietpolder, Cronestein. Maar nee, die moeten groen blijven. Nee we bouwen liever een randgemeente vol. Daar kunnen we dan de volgende stadswijk van maken. Ja er is een huisvestingsprobleem en ja dat moeten we samen oplossen. Maar dat doe je niet door de randgemeenten te annexeren. Want daar komt het dan uiteindelijk op neer

    • Een Leids burger op

      Maar dat doe je niet door de randgemeenten te annexeren. Hoe dan wel?
      Beter samenwerken heeft juist vrijwel niets opgeleverd:Ieder zijn eigen huisvestingsbeleid bijvoorbeeld. Zo was er laatst nog ruzie omdat Oegstgeest zich niet aan de norm van 25% sociale woningbouw wilde houden enz. enz.
      En denk ook even aan dat ijsbaantje . Alphen aan de Rijn had juist plannen voor een 400 meter ijsbaan. Voorzover ik weet is dat niet doorgegaan, maar als dat wel was doorgegaan had natuurlijk niemand meer op dat 250 meter baantje in Leiden willen schaatsen. Samenwerking? Laat me niet lachen.!
      Natuurlijk moet Cronesteijnpark groen blijven en ook niet ALLE groen in omliggende gemeenten worden opgeofferd. Daarom gaat Leiden met bouwen nu ook de hoogte in. En ook daar duikt veel bezwaar (lees: nimbygedrag) op. In de omliggende gemeenten is nu eenmaal meer ruimte die in de toekomst ( we hebben het niet over morgen of overmorgen) niet onbenut zal kunnen blijven.
      Als het achtertuintje te klein wordt moet je uitbreiden, nietwaar? 🙂

    • Leidse Kees op

      Mathieu Paardenkop zo te lezen is jou denk niveau nog lager dan MBO1 dus verdiep je eerst in de materie voordat je ergens op reageert.

Over de auteur

IJsbrand Terpstra

Politiek verslaggever in de Leidse regio en presentator van Politiek071.

Je bent nu offline